Ông và cháu tuổi mới lớn dễ gặp nhau nhất ở những phim cũ mà vẫn tươi: The Princess Bride, nơi chính một ông nội đọc truyện cho cháu nghe; Back to the Future với chuyến đi ngược về thời bố mẹ còn đi học; hay The Wizard of Oz và E.T. the Extra-Terrestrial, những phim ông biết từ lâu mà cháu xem vẫn thấy mới. Kèm một luật đơn giản: tối ông chọn, tối cháu chọn, ai cũng phải ngồi tới hết phim của người kia.
Bài đi qua ba tối cụ thể khi bố mẹ đi vắng, vì sao khoảng cách gần sáu mươi tuổi làm việc chọn phim khó, năm phim gặp nhau ở giữa, luật đổi lượt, những phim của cháu mà ông xem được, những chỗ hay nhầm và đổi sang gì.
Ba tối ông và cháu ở nhà với nhau
Bố mẹ đi công tác ba ngày, cậu cháu mười lăm tuổi ở nhà với ông nội bảy mươi hai. Ông còn minh mẫn, đọc báo mỗi sáng, hồi trẻ mê phim, từng kể đã xem đi xem lại vài phim Âu Mỹ cũ. Cháu thì xem phim trên điện thoại, mỗi lần mười lăm phút, tua nhanh những đoạn chậm. Tối đầu, ăn cơm xong, hai ông cháu ngồi bàn trà, mỗi người một màn hình, im lặng.
Ông muốn rủ cháu xem gì đó cùng nhưng ngại, sợ cháu chê. Cháu cũng muốn ngồi với ông cho ông vui, nhưng không biết xem gì mà ông theo được. Cả hai đều có thiện chí, chỉ thiếu một cái cớ và một bộ phim nằm đúng chỗ giữa.
Ba tối là một khoảng vừa đẹp. Đủ để thử một phim, rút kinh nghiệm, rồi đổi. Không quá dài để thành nghĩa vụ. Và với nhiều cậu cháu, ba tối ấy là lần đầu tiên ngồi một mình với ông mà không có bố mẹ làm cầu nối.
Vì sao gần sáu mươi tuổi chênh nhau làm việc chọn phim khó
Nhịp xem khác hẳn. Cháu quen video ngắn, cắt nhanh, chuyện vào ngay từ giây đầu. Ông quen phim mở chậm, để nhân vật đi lại, nói chuyện trước khi chuyện chính bắt đầu. Phim nhanh quá thì ông chóng mặt, phim chậm quá thì cháu sốt ruột.
Cách cười khác nhau. Cái làm cháu cười thường dựa trên những thứ của thời mình: tiếng lóng, những ám chỉ tới mạng xã hội. Ông không hiểu, cười theo cho phải phép. Cái làm ông cười lại là lối hài lịch sự, chơi chữ cũ, mà cháu thấy “lạ lạ”.
Mỗi người sợ bị coi thường. Ông sợ cháu nghĩ ông lạc hậu, cháu sợ ông nghĩ mình nông cạn. Vì vậy cả hai thường đề nghị thứ mà mình nghĩ người kia thích, rồi cả hai cùng chán.
Chỗ gặp nhau là những phim cũ mà còn tươi. Có những phim cũ vẫn trẻ: nhịp vừa, chuyện rõ, hài nhẹ, có phiêu lưu. Ông được giới thiệu thứ mình biết, cháu được xem thứ khác lạ mà không thấy cổ lỗ. Đó là nơi nên bắt đầu.
Năm phim gặp nhau ở giữa
Năm phim dưới đây có thật, đều là phim cũ mà vẫn được người trẻ đón nhận. Cột lưu ý nêu đoạn cần biết trước.
| Phim | Vì sao hợp ông và cháu | Lưu ý |
|---|---|---|
| The Princess Bride (Rob Reiner) | Khung chuyện là một ông nội đọc truyện cổ tích cho đứa cháu đang ốm; bên trong là phiêu lưu, đấu kiếm, hài tếu | Có vài cảnh đấu kiếm, cảnh hành hạ nhẹ; hợp tuổi mới lớn; phụ đề thoại nhanh |
| Back to the Future | Một cậu học sinh vô tình quay về thời bố mẹ mình còn đi học; cháu thích phiêu lưu, ông thích những chi tiết của thời trước | Có vài câu chửi nhẹ, một cảnh súng và chuyện tình cảm tuổi học trò lạ lùng; hợp từ mười ba mười bốn tuổi |
| The Wizard of Oz | Một cô bé bị cơn lốc cuốn tới xứ Oz, kết bạn với bù nhìn rơm, người thiếc và chú sư tử nhát gan; phim mở đầu đen trắng rồi bừng màu | Có mụ phù thuỷ và đàn khỉ bay, trẻ nhỏ hay sợ; với cháu tuổi mới lớn thì đó lại là phần thú vị; nhịp và lối diễn rất cũ, để ông giới thiệu trước |
| E.T. the Extra-Terrestrial (Steven Spielberg) | Một cậu bé kết bạn và giấu trong nhà một sinh vật ngoài hành tinh bị bỏ lại Trái Đất; phiêu lưu, ấm, ông và cháu cùng hồi hộp | Có vài câu nói tục của bọn trẻ và những đoạn căng khi người lớn truy tìm; hợp từ mười tuổi |
| The Sound of Music | Một cô gái về làm gia sư cho bảy đứa trẻ trong một gia đình ở Áo; nhiều bài hát quen tai | Phim rất dài, nên chia hai tối; nửa sau có bối cảnh chiến tranh căng hơn |
Cho tối đầu, The Princess Bride gần như là lựa chọn tự nhiên: chính cảnh ông đọc truyện cho cháu trong phim làm hai ông cháu ngồi xem thấy buồn cười vì giống mình. Back to the Future hợp cho tối thứ hai, khi cả hai đã bớt ngại.
Luật đổi lượt: tối ông chọn, tối cháu chọn
Luật đơn giản giúp cả hai bớt sợ bị chê và có trách nhiệm với lựa chọn của mình.
- Thống nhất từ tối đầu: tối nay ông chọn, mai cháu chọn, ngày kia chọn chung. Nói thành lời, cho rõ ràng.
- Người chọn giới thiệu phim một hai câu trước khi bật: vì sao mình thích, phim nói về gì. Không kể kết.
- Người còn lại phải ngồi tới hết, không cầm điện thoại, được phép ngủ gật nhưng không được bỏ đi.
- Giữa phim, nghỉ một lần rót trà. Người chọn hỏi: “Thấy sao, xem tiếp được không?” Người kia được nói thật.
- Xem xong, mỗi người nói một câu thích nhất và một câu không thích. Không cãi, chỉ nghe.
- Tối thứ ba, chọn chung: mỗi người đề nghị hai phim, người kia gạch một, còn lại tung đồng xu.
Luật này nghe hơi trẻ con, nhưng chính sự rõ ràng của nó làm cả hai thoải mái. Ông không phải đoán cháu thích gì, cháu không phải giả vờ thích phim của ông. Ai cũng có lượt, ai cũng có quyền chê sau khi đã xem hết.
Phim của cháu mà ông xem được
Tối cháu chọn là tối khó nhất. Vài gợi ý để cháu chọn phim mình thích mà ông vẫn theo được:
- Ưu tiên phim có cốt truyện rõ, ít nhân vật, hơn là phim nhiều tuyến, nhảy qua lại giữa các thời điểm.
- Tránh phim nhiều tiếng lóng, nhiều câu đùa về mạng xã hội; ông sẽ không cười được.
- Chọn hoạt hình có chiều sâu thay vì phim hành động cắt cảnh nhanh. Nhiều phim hoạt hình hay có nhịp vừa, hình đẹp, ông xem không mỏi mắt.
- Nếu chọn phim nói tiếng nước ngoài, ưu tiên bản lồng tiếng hoặc chịu khó đọc to vài câu cho ông.
- Giới thiệu với ông vì sao mình thích phim này. Ông thường quý cái lý do hơn chính bộ phim.
- Tránh phim kinh dị, phim nhiều máu, phim có cảnh người lớn; không phải vì ông khó tính, mà vì ngồi xem cạnh ông sẽ ngượng cho chính mình.
Một cậu cháu từng kể: tối mình chọn, ông ngủ gật giữa phim. Sáng hôm sau ông hỏi “tối qua phim kết thế nào”, và cậu kể cho ông nghe suốt bữa sáng. Vậy là đủ.
Sau phim, cháu hỏi ông những gì
Phim cũ là cửa để cháu biết về tuổi trẻ của ông, nếu cháu hỏi đúng. Vài câu dễ mở lời, không cần chuẩn bị:
- “Lần đầu ông xem phim này là ở đâu, với ai?”
- “Hồi ông bằng tuổi cháu, ông có thích nhân vật nào giống thế này không?”
- “Nếu ông được quay về một ngày hồi trẻ như cậu bé trong phim, ông muốn về ngày nào?”
- “Có đoạn nào trong phim làm ông nhớ tới bà không?”
- “Ông còn phim nào muốn cháu xem nữa không, ghi lại cho cháu đi.”
Câu cuối đặc biệt có ích. Danh sách phim ông viết tay cho cháu có khi là thứ cháu giữ rất lâu sau này. Còn nếu ông chỉ trả lời ngắn, đừng hỏi dồn; ông có thể đang mệt, hoặc chưa quen được cháu hỏi chuyện. Hỏi một câu mỗi tối là đủ, và nghe hết câu trả lời trước khi cầm lại điện thoại. Nhiều ông kể chuyện dè dặt ở tối đầu, sang tối thứ ba mới mở lòng.
Những chỗ hay nhầm
Ba tối ngắn ngủi, đừng để những lỗi nhỏ lấy mất.
| Hay nhầm | Vì sao | Làm lại |
|---|---|---|
| Ông chọn phim mình thích nhất mà chậm nhất | Cháu khó vào, tối đầu hỏng thì tối sau khó rủ | Ông chọn phim cũ mà có phiêu lưu, hài nhẹ trước; phim chậm để sau |
| Cháu chọn phim đang hot với bạn bè | Thoại nhanh, nhiều tiếng lóng, ông ngồi ngoài cuộc | Chọn phim có cốt truyện rõ, nhịp vừa |
| Vừa xem vừa nhắn tin | Người kia thấy mình đang ngồi một mình | Úp điện thoại xuống bàn suốt phim |
| Ông giảng giải trong khi xem | Cháu thấy bị dạy, mất mạch phim | Ông kể ở chỗ nghỉ hoặc sau khi xem |
Câu mẫu để cháu rủ ông mà không ngượng: “Ông ơi, tối nay ông chọn giúp cháu một phim ông thích hồi trẻ đi.” Ông sẽ không nhận ra là đang được chiều.
Nếu không hợp thì đổi sang kiểu gì
Nếu phim tối đầu không ổn, đừng kết luận ông cháu không hợp xem chung. Đổi kiểu. Ông chọn phim tình cảm mà cháu chán thì tối sau ông thử phim phiêu lưu. Cháu chọn phim hành động mà ông chóng mặt thì tối sau cháu thử hoạt hình.
Nếu cả hai đều chán phim truyện, chuyển sang phim tài liệu: về vũ trụ, về động vật, về một nghề nào đó. Phim tài liệu không có khoảng cách thế hệ, ông và cháu cùng học điều mới, và có khi ông biết nhiều hơn cháu nghĩ.
Còn nếu sau ba tối, ông và cháu thấy ngồi nói chuyện bên bàn trà vui hơn xem phim, đó không phải thất bại. Ba tối ấy đã làm điều mà phim chỉ là cái cớ: để hai ông cháu biết thêm về nhau.
Khi bố mẹ về, đừng để thói quen ấy tắt hẳn. Một tối mỗi tuần, hay một tối mỗi lần bố mẹ đi vắng, ông cháu giữ lại cái hẹn. Danh sách phim ông muốn giới thiệu và phim cháu muốn khoe sẽ dài ra theo thời gian, đủ cho nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp
Phim nào cả ông và cháu tuổi mới lớn cùng xem được?
Những phim cũ mà vẫn tươi như The Princess Bride, Back to the Future, The Wizard of Oz hay E.T. the Extra-Terrestrial thường là chỗ gặp nhau tốt. Nhịp vừa, chuyện rõ, có phiêu lưu hoặc hài nhẹ, ông có điều để kể, cháu thấy lạ mà không cổ lỗ.
The Princess Bride có hợp xem cùng ông bà không?
Rất hợp, vì khung chuyện chính là một ông nội đọc truyện cổ tích cho đứa cháu đang ốm. Bên trong là phiêu lưu, đấu kiếm, hài tếu, có vài cảnh đấu kiếm và hành hạ nhẹ, hợp tuổi mới lớn.
Back to the Future có cảnh nào cần lưu ý không?
Phim có vài câu chửi nhẹ, một cảnh súng và một tình huống tình cảm tuổi học trò khá lạ lùng. Hợp với cháu từ khoảng mười ba mười bốn tuổi xem cùng người lớn.
Làm sao để ông và cháu không cãi nhau khi chọn phim?
Dùng luật đổi lượt: tối ông chọn, tối cháu chọn, người còn lại ngồi tới hết phim. Xem xong mỗi người nói một điều thích và một điều không thích, nghe mà không tranh luận.
Cháu nên chọn phim gì để ông xem được?
Phim có cốt truyện rõ, ít nhân vật, nhịp vừa, ít tiếng lóng; hoạt hình có chiều sâu thường dễ hơn phim hành động cắt cảnh nhanh. Tránh phim kinh dị, nhiều máu hoặc có cảnh người lớn.
The Sound of Music có quá dài để xem một tối không?
Phim khá dài nên chia làm hai tối là vừa, dừng ở đoạn nghỉ giữa phim. Nửa sau có bối cảnh chiến tranh căng hơn, nhưng phần lớn là âm nhạc và chuyện gia đình, hợp cả ông lẫn cháu.