XemNhe.comXem Nhẹ
Xem cùng ông bà, ba thế hệ

Chọn phim cho người già nghe kém, mắt mờ: thoại thưa, hình rõ, ngồi không mỏi

Bà ngồi giữa sofa mà như ngồi ngoài cuộc vì nghe không rõ, nhìn không kịp. Tiêu chí chọn phim cho người già, ví dụ cụ thể, cách ngồi và nghỉ để bà xem trọn buổi.

Morning daylight, close-up of hands: a granddaughter in a beige cardigan tucks a cushion behind her grandmother on a long apartment sofa, a blank glowing television blurred behind

Phim cho người già nghe kém, mắt mờ nên có ba thứ: thoại thưa và giọng rõ, không bị nhạc nền đè; hình sáng, cận cảnh, ít cắt nhanh; và chia tập ngắn để ngồi không mỏi. Những lựa chọn thường hợp là hài hình thể như Mr. Bean, phim cổ trang lồng tiếng quen như Tây Du Ký bản 1986, phim chậm và sáng như The Straight Story của David Lynch, và các chương trình có người dẫn nói chậm. Chọn phim đúng giúp bà được xem cùng cả nhà, chứ không chỉ ngồi cạnh.

Bài đi qua một tối chủ nhật ở căn hộ có bà ở cùng, bốn tiêu chí chọn phim cho người lớn tuổi, các kiểu phim và ví dụ cụ thể, cách sắp chỗ ngồi, ánh sáng và âm lượng cho cả nhà, chuyện ngồi lâu mỏi lưng, những lựa chọn hay làm bà bỏ ngang, và đổi sang gì khi bà mệt.

Bà ngồi giữa sofa mà như ngồi ngoài cuộc

Bà nội tám mươi hai tuổi ở cùng con cháu trong một căn hộ chung cư. Tai trái bà nghe kém đã lâu, mắt nhìn xa không còn tỏ, ngồi một chỗ quá nửa tiếng là lưng mỏi. Tối chủ nhật, cả nhà bật một phim Hàn đang được bàn tán, phụ đề tiếng Việt, nhạc nền dày. Bà ngồi giữa sofa, mười phút đầu cố theo, hỏi “nó nói gì thế con” ba lần, rồi im, rồi gà gật.

Không ai cố ý gạt bà ra ngoài. Chỉ là phim được chọn theo gu của người trẻ: thoại nhanh, chữ nhỏ chạy dưới màn hình, cắt cảnh liên tục, âm thanh lớn ở những cảnh hồi hộp và nhỏ ở những cảnh thì thầm. Với một người nghe kém, mắt mờ, mỗi thứ đó là một bức tường nhỏ, và bốn bức tường nhỏ đủ làm bà ở ngoài.

Muốn bà ở trong buổi xem, cần chọn phim từ phía bà trước rồi mới tới gu cả nhà. Nghe có vẻ thiệt cho người trẻ, nhưng phim hợp người già thường dễ chịu cho mọi người: nhịp vừa, hình rõ, không ồn. Người trẻ vẫn còn cả tuần để xem phim của mình.

Bốn tiêu chí chọn phim cho người lớn tuổi

Thoại thưa, giọng rõ, nhạc nền không đè. Người nghe kém khó nhất là tách giọng nói khỏi tiếng nhạc và tiếng động. Phim mà nhân vật nói chậm, nói từng câu, và nhạc chỉ lên khi không ai nói, sẽ dễ nghe hơn hẳn phim có nhạc nền dày suốt cả cảnh đối thoại. Phim không lời còn dễ hơn nữa.

Tiếng Việt, lồng tiếng hoặc thuyết minh. Phụ đề là thử thách kép: vừa phải đọc nhanh, vừa phải nhìn hình. Người mắt mờ đọc không kịp, người nghe kém lại không thể dựa vào tai để bù. Phim nói tiếng Việt, hoặc bản lồng tiếng, thuyết minh rõ, gỡ hẳn thử thách ấy.

Hình sáng, cận cảnh, ít cắt nhanh. Mắt người già cần ánh sáng và thời gian. Phim quay nhiều cảnh tối, cảnh đêm, hoặc cắt cảnh liên tục làm bà không kịp nhận ra ai với ai. Phim quay ban ngày, khung hình rộng và đứng yên lâu, cận mặt nhân vật khi nói chuyện thì dễ theo.

Tập ngắn, có chỗ dừng tự nhiên. Ngồi lâu mỏi lưng, mỏi mắt, và người già cũng hay cần đi vệ sinh. Phim chia tập hai ba mươi phút, hay phim dài mà có những chỗ nghỉ tự nhiên, cho phép bà đứng dậy mà không mất mạch chuyện.

Những kiểu phim thường hợp, kèm ví dụ

Không có danh sách nào đúng cho mọi người già, vì mỗi người một gu. Bảng dưới gợi kiểu phim và một ví dụ có thật cho mỗi kiểu, để bạn hỏi ý ông bà rồi chọn.

Kiểu phimVí dụVì sao hợpLưu ý
Hài hình thể không lờiMr. BeanKhông cần nghe, không cần đọc; động tác to, rõCó người lớn tuổi thấy kiểu hài này “trẻ con”; hỏi trước
Cổ trang lồng tiếng quenTây Du Ký bản 1986Giọng lồng tiếng quen như người nhà, mỗi tập trọn chuyệnChọn bản lồng tiếng rõ, tránh bản tiếng rè
Phim chậm, cảnh ngày, ít thoạiThe Straight Story (David Lynch)Một ông cụ lái chiếc máy cắt cỏ đi một chặng rất xa để thăm người anh em; cảnh đồng rộng, thoại chậm, nhân vật cùng lứa tuổiPhim nước ngoài, cần bản thuyết minh hoặc người đọc phụ đề; có những đoạn trầm
Chương trình có người dẫnPhim tài liệu quê hương, chương trình ẩm thực vùng miềnLời dẫn chậm, rõ, hình sáng, không có cốt truyện phải theoChọn chương trình người dẫn nói chậm, tránh kiểu dẫn nói nhanh, hét to

The Straight Story đáng nói riêng vì nó là phim hiếm hoi có nhân vật chính là một người rất già, đi chậm, nói chậm, và phim không coi đó là điều đáng thương. Nhiều người lớn tuổi xem thấy mình được nhìn đúng. Phim có nỗi buồn của tuổi già và tình anh em nên xem khi bà đang bình thản.

Sắp chỗ ngồi, ánh sáng và âm lượng cho cả nhà

Phim đúng mới là một nửa. Nửa còn lại nằm ở cách ngồi xem trong một phòng khách chung cư bình thường.

  1. Cho bà ngồi ở vị trí nhìn thẳng màn hình, khoảng cách vừa đủ thấy rõ mặt nhân vật. Nếu bà nghe kém một bên tai, để tai nghe tốt hơn hướng về phía loa.
  2. Bật đèn phòng dịu phía sau hoặc bên cạnh sofa. Phòng tối om làm mắt người già mỏi nhanh và khó đi lại; đèn chiếu thẳng vào màn hình lại gây loá.
  3. Chỉnh âm lượng theo người nghe kém nhất trong phòng, rồi bảo cả nhà bớt nói chuyện, bớt bóc vỏ giấy kẹo. Tiếng ồn trong phòng hại người nghe kém hơn là âm lượng nhỏ.
  4. Nếu phải dùng phụ đề, ai rành thì chỉnh sẵn cỡ chữ lớn từ trước, đừng loay hoay giữa buổi. Người ngồi cạnh bà đọc to nhỏ những câu quan trọng.
  5. Đặt sẵn nước, kính đọc, khăn mỏng ở chỗ bà với tới. Người già đứng lên ngồi xuống nhiều lần thì mệt hơn ta tưởng.
  6. Báo trước sẽ nghỉ giữa phim: “Xem tới đoạn này mình nghỉ uống nước nhé mẹ.” Có mốc nghỉ, bà không phải cố ngồi.

Ngồi lâu mỏi lưng: chuyện nhỏ làm hỏng buổi xem

Nhiều buổi xem kết thúc sớm không vì phim mà vì cái lưng. Sofa chung cư thường sâu và mềm, người trẻ ngả người thì thoải mái, người già lún xuống thì vừa khó ngồi thẳng vừa khó đứng dậy. Sau nửa tiếng, bà bắt đầu xoay người, rồi nói “thôi mẹ đi nằm”. Cả nhà tưởng bà chán phim, thật ra bà mỏi.

Vài việc nhỏ giúp nhiều. Kê thêm một chiếc gối tựa sau lưng bà cho ngồi thẳng hơn, một gối nhỏ dưới tay. Để bà ngồi ở đầu sofa có tay vịn, dễ chống tay đứng dậy hơn ngồi giữa. Nếu nhà có ghế tựa cứng, có khi bà thích ghế đó hơn sofa.

Đứng dậy đi lại vài bước sau hai mươi, ba mươi phút cũng tốt cho cả nhà, không riêng bà. Có thể biến chỗ nghỉ thành một nghi thức nhỏ: rót trà, cắt hoa quả, hỏi bà đoạn vừa rồi bà thấy thế nào. Bà được nghỉ mà không thấy mình là lý do phải dừng phim.

Hỏi ý bà trước, nhưng hỏi sao cho bà dám nói thật

Nhiều người già không muốn làm phiền con cháu nên trả lời gì cũng là “xem gì cũng được”. Câu đó gần như vô dụng khi chọn phim. Hỏi “mẹ thích phim gì” cũng khó, vì bà không nhớ tên phim, không biết bây giờ có gì. Câu hỏi dễ trả lời hơn là câu cho bà chọn giữa hai thứ cụ thể: “Mẹ muốn xem Tây Du Ký hay xem chương trình nấu ăn miền Tây?”

Để ý cả những gì bà không nói. Bà hay ngồi lâu trước kênh nào khi ở nhà một mình? Bà cười ở đoạn nào khi cả nhà xem chung lần trước? Bà than “nói nhanh quá” hay “tối quá” ở phim nào? Những dấu hiệu ấy cho biết nhiều hơn một câu hỏi trực tiếp.

Và nhớ rằng gu của người già không đứng yên. Có bà cả đời thích phim cổ trang, về già lại mê xem chương trình đi đây đi đó vì muốn thấy những nơi chưa từng tới. Có ông trước chê hoạt hình, giờ ngồi cười với cháu trước một phim đất sét. Hỏi lại sau vài tháng, đừng coi câu trả lời lần trước là mãi mãi.

Những lựa chọn hay làm bà bỏ ngang

Mỗi lỗi dưới đây đều có cách chữa ngay trong buổi tối.

Hay nhầmVì saoLàm lại
Vặn thật to cho bà ngheTiếng nhạc và tiếng động cũng to, giọng nói vẫn không rõ, cả nhà khó chịuVặn vừa, giảm ồn trong phòng, chọn phim thoại thưa
Chọn phim đang được bàn tán vì nghĩ “bà cũng tò mò”Phim mới thường thoại nhanh, phụ đề, cắt cảnh liên tụcGiữ phim đó cho người trẻ xem riêng; buổi chung chọn theo bà
Giải thích liên tục cho bà trong khi xemBà phải nghe cả phim lẫn người giải thích, càng rốiNói ngắn ở chỗ nghỉ; trong phim chỉ một câu khi thật cần
Xem cảnh tối, cảnh đêm nhiềuMắt người già khó nhận ra nhân vật trong bóng tốiChọn phim quay ban ngày, nhiều ánh sáng

Câu mẫu khi muốn hỏi ý bà mà không làm bà thấy mình phiền: “Tối nay mẹ muốn xem cái gì vui hay cái gì êm êm?” Bà chọn kiểu, con cháu lo tìm phim.

Khi bà mệt, đổi sang gì

Có tối bà mệt từ trước khi ngồi xuống. Lúc ấy đừng cố một bộ phim có chuyện. Đổi sang thứ không đòi theo dõi: một chương trình ẩm thực vùng miền có người dẫn nói chậm, vài tập hài hình thể ngắn, hay một phim tài liệu cảnh quê với lời dẫn nhẹ. Bà xem được thì xem, thiu thiu ngủ cũng không mất gì.

Có tối bà lại muốn chính một phim cũ bà thuộc lòng. Đừng ngại chuyện cả nhà đã xem rồi. Phim bà thuộc là phim bà theo được dù nghe kém, nhìn kém, và có khi bà còn kể trước câu thoại tiếp theo cho các cháu cười.

Và có tối bà không muốn xem gì cả, chỉ muốn ngồi phòng khách cho có người. Để màn hình tắt, mở nhạc nhỏ, ngồi cạnh bà hỏi chuyện. Phim là để mọi người ở cùng nhau; khi việc ở cùng nhau tự nó đã đủ, không cần phim.

Câu hỏi thường gặp

Người già nghe kém nên xem loại phim nào?

Nên chọn phim thoại thưa, giọng rõ, nhạc nền không đè lên lời thoại, tốt nhất là phim nói tiếng Việt hoặc lồng tiếng. Hài hình thể không lời như Mr. Bean cũng là lựa chọn dễ chịu vì không cần nghe vẫn hiểu.

Có nên vặn to tiếng tivi cho người già nghe rõ không?

Vặn quá to thường không làm lời thoại rõ hơn mà chỉ làm nhạc và tiếng động to theo. Nên giữ âm lượng vừa, giảm tiếng ồn trong phòng, để tai nghe tốt của người già hướng về phía loa.

The Straight Story là phim gì, có hợp người lớn tuổi không?

Phim của David Lynch kể về một ông cụ lái chiếc máy cắt cỏ đi một chặng rất xa để thăm người anh em. Nhịp chậm, cảnh rộng, nhân vật chính cùng lứa tuổi, nên nhiều người già xem thấy gần gũi.

Người già mắt kém xem phim có phụ đề được không?

Rất khó, vì phải vừa đọc nhanh vừa nhìn hình. Nên ưu tiên bản lồng tiếng hoặc thuyết minh; nếu bắt buộc có phụ đề, chỉnh cỡ chữ lớn từ trước và có người ngồi cạnh đọc to những câu quan trọng.

Ông bà ngồi xem phim bao lâu thì nên nghỉ?

Khoảng hai mươi tới ba mươi phút nên có một lần nghỉ ngắn để đứng dậy, uống nước, đi lại vài bước. Báo trước chỗ nghỉ giúp ông bà không phải cố ngồi và không thấy mình làm gián đoạn buổi xem.

Làm sao biết người già chán phim hay chỉ mỏi lưng?

Nếu ông bà xoay người nhiều, đổi tư thế liên tục rồi đòi đi nằm, có khi là do mỏi chứ không phải chán. Thử kê thêm gối tựa, đổi sang ghế có tay vịn và nghỉ giữa phim rồi xem phản ứng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138