XemNhe.comXem Nhẹ
Phim nhẹ nhàng, "chữa lành" là gì

Slow TV là gì: chương trình chậm không cốt truyện mà người ta xem hàng giờ

Slow TV là chương trình quay một việc theo thời gian thật, gần như không cắt: chuyến tàu, ngọn lửa, bức tranh vẽ từ đầu. Vì sao có người xem hàng giờ và xem sao cho hợp.

Rainy afternoon light through an attic skylight, a woman in a lavender sweater knits on a low wooden bench, a tablet propped on a crate glowing softly blank, wide shot

Slow TV là kiểu chương trình quay một việc diễn ra theo thời gian thật, gần như không cắt, không lời dẫn kịch tính: một chuyến tàu chạy suốt hành trình, một ngọn lửa cháy trong lò, một bức tranh được vẽ từ nét đầu đến nét cuối. Kiểu này được biết đến rộng khi đài truyền hình công cộng Na Uy phát trọn một chuyến tàu dài nhiều giờ, quay từ đầu tàu. Họ hàng gần của nó là The Joy of Painting của Bob Ross, nơi mỗi tập là một bức phong cảnh vẽ trọn.

Ta sẽ xem slow TV gồm những dạng nào, vì sao có người xem hàng giờ, nó khác phim tài liệu thường ở đâu, cách xem cho hợp trong một buổi chiều mưa làm việc tay chân, lúc nào không nên mở, và tìm chất "chậm" này ở những chương trình gần gũi hơn.

Chiều mưa, đan len và một thứ chạy nền

Một chị làm nghề tự do, nhà là căn gác xép gỗ có cửa sổ trời. Chiều mưa, việc trên máy đã xong, chị ngồi đan nốt chiếc khăn len cho con. Chị muốn có gì đó trên màn hình cho đỡ quạnh, nhưng phim có cốt truyện thì phải nhìn, mà tay đang bận; nghe nhạc thì lâu lại thấy ồn. Chị cần một thứ có hình, có tiếng, không đòi theo dõi, liếc lên lúc nào cũng thấy dễ chịu.

Đó chính là chỗ của slow TV. Cái hay của nó không nằm ở việc xem chăm chú mà ở việc có mặt: màn hình là một khung cửa sổ mở ra nơi khác, nơi một con tàu đang lăn bánh qua những ngọn đồi phủ tuyết, hay một chiếc thuyền đang chạy chậm dọc bờ biển. Mắt nhìn lúc có lúc không, mà không bao giờ bị "mất mạch".

Với người làm việc tay chân trong nhà như đan, may, gấp quần áo, nhặt rau, hay đơn giản là người ở một mình muốn có tiếng động nhẹ trong phòng, slow TV hợp hơn nhiều so với một bộ phim bộ đang cao trào.

Slow TV gồm những dạng nào

Chữ slow TV nghe lạ, nhưng nhiều dạng của nó ta đã gặp mà không gọi tên. Dưới đây là những dạng hay gặp, nói ở mức chung.

  • Chuyến đi quay trọn: tàu hoả, tàu thuỷ, đôi khi là xe đạp, quay liền từ đầu tới cuối hành trình. Đây là dạng nổi tiếng nhất, gắn với đài truyền hình Na Uy.
  • Ngọn lửa, mặt nước, cảnh trời: một lò sưởi cháy liền mấy tiếng, sóng vỗ, mưa rơi trên mái. Thứ này hay được bật như ánh sáng và âm thanh nền.
  • Làm một việc từ đầu đến cuối: The Joy of Painting của Bob Ross vẽ một bức tranh trong một tập; các chương trình nặn gốm, làm đồ gỗ, làm vườn. Có điểm đầu và điểm cuối, nên dễ chịu theo kiểu xem một việc được làm xong.
  • Đi bộ quay theo người: máy quay đi chậm qua phố, chợ, làng, không lời dẫn. Như đi dạo ké.
  • Phim thiên nhiên ít lời: cảnh rừng, cảnh biển, chim thú, nhạc nhẹ hoặc chỉ có tiếng tự nhiên.

Một số chương trình làm bánh, nấu ăn có nhịp chậm cũng được người xem đặt gần nhóm này, dù chúng có dẫn chuyện và cắt ghép. Ranh giới không quan trọng bằng cảm giác: thứ đó có để bạn thả lỏng không.

Vì sao có người xem hàng giờ

Không có gì phải đoán. Không có cốt truyện nên không có chuyện "sắp xảy ra". Đầu óc không bị kéo căng chờ đợi, chỉ việc nhìn những gì đang có.

Thời gian trên màn hình bằng thời gian ngoài đời. Phim thường nén cả ngày vào vài giây. Slow TV để một phút là một phút. Nhiều người kể rằng chính cái nhịp thật này làm họ thấy mình chậm lại theo.

Có những khoảnh khắc nhỏ bất ngờ. Một đàn chim bay qua, một người đứng vẫy tay ở sân ga, nắng chợt rọi qua mây. Vì không có gì to tát, những chi tiết nhỏ trở nên đáng nhìn.

Như có người ở cùng mà không cần nói. Với người ở một mình, tiếng tàu, tiếng sóng, tiếng cọ vẽ là một thứ bầu bạn không đòi hỏi gì.

Dừng lúc nào cũng được. Không có tập sau, không có móc câu. Tắt lúc nào cũng là lúc hợp lý, nên không bị kéo thức khuya. Điều này làm slow TV khác hẳn phim bộ, nơi mỗi tập đều kết bằng một câu hỏi để giữ ta lại.

Slow TV cho người lớn tuổi và cả nhà

Nhiều ông bà không theo kịp phim bộ có thoại nhanh, phụ đề dày, nhưng rất thích ngồi nhìn cảnh: con tàu chạy qua cánh đồng, con thuyền trên sông, chợ quê buổi sớm. Slow TV và những chương trình quay cảnh chậm vì vậy hợp với người lớn tuổi hơn ta nghĩ. Không cần nghe rõ, không cần hiểu tiếng nước ngoài, không cần nhớ tình tiết hôm qua.

Con cháu có thể ngồi cùng một lúc và trò chuyện theo cảnh: "Ông ơi, hồi xưa ông đi tàu vào Nam có qua chỗ nào giống vầy không?" Một câu hỏi như thế đôi khi mở ra cả buổi chiều kể chuyện. Chương trình chạy chậm phía sau, câu chuyện của ông mới là thứ chính.

Với cả nhà, một cảnh mưa hay lò sưởi bật trên tivi lớn lúc mọi người làm việc riêng trong phòng khách tạo ra một không khí chung mà không ai phải chịu nghe một chương trình mình không thích. Chỉ nhớ để âm lượng nhỏ, và tắt khi không ai còn ngồi ở đó.

Slow TV khác phim tài liệu thường ở đâu

Cả hai đều có thể quay thiên nhiên, chuyến đi, nghề thủ công. Khác nhau nằm ở cách dựng và cách người xem dùng nó.

Điểm soSlow TVPhim tài liệu thường
Cắt ghépGần như không cắt, theo thời gian thậtCắt gọn, chọn cảnh hay nhất
Lời dẫnKhông có hoặc rất ítThường có giọng kể dẫn dắt
Câu chuyệnKhông có cốt truyệnCó mạch, có vấn đề, có kết
Cách xemLiếc nhìn, chạy nền, vào ra lúc nào cũng đượcNgồi xem từ đầu tới cuối
Hợp lúcLàm việc tay chân, ở một mình, chiều mưaMuốn biết thêm, muốn một câu chuyện

Những loạt như Planet Earth hay Our Planet là phim tài liệu thường, có giọng dẫn và câu chuyện, dù rất dễ chịu. Nếu bạn muốn thứ để ngồi xem hẳn, chọn chúng. Nếu muốn thứ để chạy nền, chọn slow TV. Cũng có thể kết hợp: buổi chiều làm việc nhà thì để slow TV, buổi tối ngồi yên được thì xem một tập phim tài liệu có lời dẫn. Hai thứ bổ sung cho nhau, không cái nào thay được cái nào.

Xem slow TV thế nào cho hợp

Vì không phải xem chăm chú, cách sắp xếp quanh màn hình quan trọng hơn bình thường. Với chị đan len trên gác xép, mấy bước sau làm buổi chiều dễ chịu hơn.

  1. Đặt màn hình ở chỗ liếc lên được mà không phải quay đầu, ví dụ dựng máy tính bảng trên một cái thùng gỗ trước mặt.
  2. Để âm lượng nhỏ, chỉ vừa nghe tiếng tàu, tiếng sóng. Slow TV không cần nghe rõ từng âm.
  3. Chọn cảnh hợp với thời tiết hoặc ngược lại có chủ ý: mưa thì xem tàu qua vùng tuyết cho ấm, nắng gắt thì xem biển.
  4. Không cần xem từ đầu. Mở ở bất cứ chỗ nào, tắt lúc nào cũng được.
  5. Khi việc tay đã xong, tắt màn hình. Đừng để slow TV kéo dài thành cả tối chỉ vì không có lý do để tắt.

Một câu tự nhắc: slow TV là ô cửa sổ, không phải chương trình phải xem cho hết. Ai từng ngồi bên cửa sổ tàu thật cũng không nhìn ra ngoài suốt chuyến.

Hay nhầm và lúc nào không nên mở

Slow TV dễ chịu với nhiều người nhưng không phải ai, lúc nào cũng hợp. Mấy cái nhầm hay gặp:

Hay nhầmVì saoLàm lại
Mở slow TV lúc đang bồn chồn, lo lắngKhông có gì để bám, đầu lại quay về chuyện đang loĐi bộ một vòng hoặc xem hài nhẹ có thoại trước
Bật trên giường để "cho dễ ngủ" rồi xem tới khuyaÁnh sáng màn hình và cảm giác "thêm chút nữa" vẫn lấn giấcXem ngoài phòng khách, tắt trước giờ ngủ
Bật cho trẻ nhỏ xem cả buổi vì "hiền"Màn hình vẫn là màn hình, trẻ nhỏ cần chơi và trò chuyện hơnXem cùng trẻ một lúc ngắn, chỉ cho bé con tàu, con chim rồi tắt
Mong nó thay việc nghỉ ngơi thậtNhìn màn hình vẫn là dùng mắt và chú ýXen những lúc nhắm mắt, ra ban công, nhìn xa

Nếu thấy mình xem slow TV nhiều giờ mỗi ngày chỉ để không phải ngồi một mình với suy nghĩ, đó là lúc nên gọi cho một người bạn hơn là mở thêm một chuyến tàu.

Tìm chất chậm ở những thứ gần gũi hơn

Không phải ai cũng quen với chuyến tàu qua vùng tuyết Bắc Âu. Chất chậm ấy có ở nhiều nơi gần hơn: những chương trình du lịch quay chậm cảnh chợ quê, cảnh làng nghề làm gốm, dệt vải; những phim tài liệu về một vùng đất, ít lời dẫn, nhiều tiếng nước, tiếng gà. Phim truyện Việt cũng có những phim nhịp rất chậm như Mùi đu đủ xanh của Trần Anh Hùng, nhiều cảnh tĩnh của một ngôi nhà, tiếng côn trùng, tiếng nước.

Bob Ross là một lối vào dễ cho người chưa quen. Giọng ông nhỏ nhẹ, mỗi tập là một bức tranh xong trọn, có điểm bắt đầu và kết thúc, nên người mới không thấy lạc như khi xem một chuyến tàu nhiều giờ. Nhiều người không vẽ bao giờ vẫn xem chỉ để nghe tiếng cọ và nhìn bức tranh hiện dần.

Bạn cũng có thể tự tạo slow TV của riêng mình: ngồi bên cửa sổ trời lúc mưa, không bật gì cả, chỉ nhìn mưa rơi và nghe. Nghe thì có vẻ buồn cười, nhưng chính những chương trình chậm nhất trên màn hình đang cố bắt chước đúng điều đó.

Câu hỏi thường gặp

Slow TV là gì?

Slow TV là kiểu chương trình quay một việc diễn ra theo thời gian thật, gần như không cắt và không có cốt truyện, như một chuyến tàu chạy suốt hành trình hay một ngọn lửa cháy trong lò. Người xem thường dùng nó như một ô cửa sổ để liếc nhìn, chạy nền khi làm việc khác.

Slow TV bắt nguồn từ đâu?

Kiểu chương trình này được biết đến rộng rãi qua đài truyền hình công cộng Na Uy, khi họ phát trọn một chuyến tàu dài nhiều giờ, quay từ đầu tàu. Sau đó có thêm nhiều chuyến đi và cảnh quay kiểu tương tự, và cách xem này lan ra nhiều nơi.

The Joy of Painting có phải là slow TV không?

Không hẳn theo nghĩa hẹp vì có người dẫn và được dựng thành tập, nhưng rất gần về cảm giác. Mỗi tập Bob Ross vẽ trọn một bức phong cảnh với giọng nhỏ nhẹ, nên nhiều người xem nó như một chương trình chậm để thả lỏng.

Xem slow TV trước khi ngủ có tốt không?

Slow TV ít kích thích hơn phim có cốt truyện, nhưng nhìn màn hình trên giường vẫn dễ kéo dài giờ thức. Nếu muốn xem buổi tối, nên xem ngoài phòng khách, âm lượng nhỏ và tắt trước giờ ngủ thay vì để chạy cho tới khi thiếp đi.

Có nên bật slow TV cho trẻ nhỏ xem không?

Có thể xem cùng trẻ một lúc ngắn, chỉ cho bé con tàu, con chim, đám mây rồi tắt. Không nên bật cả buổi vì nghĩ nó hiền, vì trẻ nhỏ cần chơi, vận động và trò chuyện hơn là nhìn màn hình, dù nội dung nhẹ đến đâu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138