Slice of life, dịch sát là "lát cắt cuộc sống", là kiểu phim, phim bộ, anime kể những ngày bình thường của nhân vật thay vì xoay quanh một biến cố lớn: đi học, nấu ăn, cắm trại, làm nghề, ngồi với bạn bè. Trong anime, những bộ hay được nhắc là Yuru Camp (mấy cô bạn đi cắm trại), Barakamon (một nhà thư pháp trẻ ra sống trên đảo nhỏ) và Non Non Biyori (lũ trẻ ở một ngôi làng quê). Ở phim Nhật người đóng, Little Forest và Kamome Shokudo là hai lối vào dễ.
Bài này giải thích chữ slice of life và một chữ gần nó trong tiếng Nhật là iyashikei, đi qua các bộ có thật trong anime, phim Nhật và phim, chương trình Hàn, đặt chúng vào một bảng so cho dễ chọn, rồi chỉ ra mấy cái hay nhầm khi mới xem thể loại này và cách bắt đầu từ một tập.
Căn gác xép và lời rủ của bạn cùng phòng
Một cậu sinh viên năm hai thuê chung căn gác xép gỗ với bạn, trần dốc, có một ô cửa sổ trời nhìn thẳng lên mây. Mùa thi qua, cậu thấy mệt mà không muốn xem phim hành động nữa. Bạn cùng phòng bảo: "Xem slice of life đi, nhẹ lắm, không có gì đâu mà vẫn cuốn." Cậu gõ thử cụm từ ấy, ra một danh sách dài, có bộ toàn nữ sinh, có bộ về quán ăn, có bộ về nông trại, và không biết bắt đầu từ đâu.
Câu "không có gì mà vẫn cuốn" của người bạn thật ra mô tả khá đúng thể loại này. Không có kẻ thù, không có cuộc thi sinh tử, không có bí mật cần giải. Cái cuốn đến từ việc ta dần quen với một nhóm người và một nơi chốn, tới mức muốn quay lại thăm họ như thăm hàng xóm.
Với một người vừa qua mùa thi, đó là thứ hợp: không phải gồng theo dõi, có thể xem một tập hai mươi mấy phút rồi đi ngủ, và sáng ra vẫn nhớ cảm giác ấm của tập hôm qua.
Lát cắt cuộc sống nghĩa là gì, và chữ iyashikei
Slice of life không có ranh giới cứng như phim kinh dị hay phim hành động. Nó mô tả một cách kể: máy quay theo những ngày thường, và mỗi tập, mỗi đoạn thường đứng riêng được. Một tập có thể chỉ là cả nhóm đi mua đồ cắm trại, một tập khác là nấu một nồi lẩu trong lều. Ta không theo dõi "chuyện gì sẽ xảy ra" mà theo dõi "họ sống ra sao".
Trong anime, có một nhánh nhỏ hơn thường được người hâm mộ gọi bằng chữ tiếng Nhật iyashikei, hiểu nôm là những bộ làm người xem dịu lại. Đây gần như là nguồn gốc của cách nói "anime chữa lành" ở ta. Những bộ thuộc nhánh này thường có nhịp rất chậm, nhiều cảnh thiên nhiên, âm nhạc nhẹ, như Aria the Animation với thành phố nước và nghề chèo thuyền, hay Flying Witch với cô phù thuỷ nhỏ chuyển về sống ở vùng quê.
Không phải bộ slice of life nào cũng êm. Có bộ lấy bối cảnh học đường với nhiều chuyện ồn ào, có bộ về công việc khá áp lực. Vì vậy, nếu bạn đang tìm thứ để nghỉ, nên tìm theo cả hai chữ: slice of life cho cách kể, iyashikei cho cảm giác.
Trong anime: những bộ có thật để bắt đầu
Các bộ dưới đều là anime nhiều tập, mỗi tập ngắn, xem rời từng tập vẫn được. Thứ tự không phải xếp hạng.
- Yuru Camp (Laid-Back Camp): mấy cô nữ sinh đi cắm trại, nhiều cảnh mùa đông quanh vùng núi Phú Sĩ. Nhiều cảnh nấu ăn ngoài trời, tiếng gió, tiếng lửa.
- Non Non Biyori: mấy đứa trẻ ở một ngôi làng quê, trường chỉ có vài học sinh. Rất chậm, rất quê, hợp với ai nhớ những mùa hè ở nhà bà.
- Barakamon: một nhà thư pháp trẻ nóng tính bị đưa ra sống ở một hòn đảo nhỏ, bị lũ trẻ trong làng quấy suốt ngày. Có nhiều tiếng cười hơn các bộ khác.
- Flying Witch: cô phù thuỷ tập sự chuyển về vùng quê sống với họ hàng. Phép thuật ở đây nhỏ và hiền như một chuyện làm vườn.
- Aria the Animation: thành phố nước, cô gái học nghề chèo thuyền đưa khách. Nhịp chậm nhất trong danh sách, hợp cuối ngày.
Nếu muốn có thêm chút chiều sâu, Natsume Yuujinchou và Mushishi cũng hay được xếp gần nhóm này, nhưng cả hai có những tập buồn, đôi khi u. Bài khác trên Xem Nhẹ về xem buổi tối nói kỹ hơn.
Phim Nhật người đóng và phim, chương trình Hàn
Ở phim Nhật người đóng, lát cắt cuộc sống thường gắn với đồ ăn và gia đình. Little Forest theo một cô gái về quê, tự trồng và nấu theo mùa. Kamome Shokudo kể về một phụ nữ Nhật mở quán ăn nhỏ ở Helsinki và những vị khách ghé vào. Phim bộ Midnight Diner và Kodoku no Gurume (một người đàn ông đi gặp khách, tới bữa thì tìm quán nhỏ ăn một mình) là hai ví dụ phim bộ tập ngắn. Phim gia đình của Kore-eda Hirokazu như Our Little Sister cũng mang nhiều chất này.
Phía Hàn Quốc, Little Forest có bản Hàn với một cô gái từ Seoul về quê. Chương trình thực tế Three Meals a Day đưa mấy nghệ sĩ về một ngôi nhà quê tự lo ba bữa, gần như là slice of life không kịch bản. Phim bộ như Hospital Playlist về năm người bạn bác sĩ, hay Hometown Cha-Cha-Cha về một nữ nha sĩ chuyển về làng biển, có nhiều đoạn đời thường dễ chịu, dù vẫn có những mạch chuyện nặng hơn.
Điểm khác cần biết: phim bộ Hàn thường dài tập hơn và có tuyến tình cảm rõ hơn, nên dễ "cuốn" theo kiểu chờ tập sau. Nếu bạn muốn dừng được, phim bộ Nhật tập ngắn hoặc anime sẽ dễ kiểm soát hơn.
Vì sao thể loại này hợp với người trẻ sống xa nhà
Sinh viên ở trọ, người mới đi làm ở thành phố lạ thường có những buổi tối trống: bạn bè bận, gọi về nhà thì sợ bố mẹ lo, ra ngoài thì mệt. Slice of life lấp khoảng trống đó theo một cách dịu dàng. Nó không bắt ta cười to hay khóc nhiều, chỉ cho ta ngồi cùng một nhóm người đang sống một ngày bình thường, ăn một bữa cơm, đi một đoạn đường.
Nhiều bộ còn nói đúng chuyện của người xa nhà: Flying Witch là chuyện chuyển tới một nơi mới, Barakamon là chuyện bị đẩy ra khỏi chốn quen và học cách sống với người lạ, Little Forest là chuyện quay về. Xem những câu chuyện ấy, người ta hay nhận ra nỗi nhớ nhà của mình có hình dạng gì, và thấy nó bớt nặng khi có người cùng mang.
Có điều, đừng để phim thay hẳn cho những cuộc gọi về nhà hay những buổi gặp bạn. Xem một tập Yuru Camp xong mà thấy thèm đi cắm trại, có khi đó là lúc rủ bạn cùng phòng cuối tuần ra ngoại thành một chuyến thật.
Chọn theo hoàn cảnh: tác phẩm, vì sao hợp, lưu ý
Cùng là lát cắt cuộc sống, mỗi bộ hợp một lúc khác nhau. Bảng dưới gợi ý theo đúng tình huống của người mới bắt đầu.
| Tác phẩm | Vì sao hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Yuru Camp | Sau mùa thi, muốn thứ ấm áp có bạn bè, có đồ ăn | Xem một tập rồi dừng, dễ thèm đi cắm trại |
| Barakamon | Muốn chậm nhưng có tiếng cười | Nhân vật chính lúc đầu khá khó chịu, kiên nhẫn vài tập |
| Aria the Animation | Cuối ngày rất mệt, chỉ cần nhìn và nghe | Rất chậm, đang bồn chồn thì không hợp |
| Little Forest | Nhớ nhà, nhớ cơm mẹ nấu | Có những đoạn nhớ về người mẹ, hơi buồn |
| Three Meals a Day | Muốn tiếng nói chuyện vui vẻ chạy nền | Phụ đề dày nếu không nghe được tiếng Hàn |
Bảng chỉ là chỗ bắt đầu. Sau hai ba tập của một bộ, bạn sẽ biết mình thích kiểu yên lặng hay kiểu có tiếng cười, từ đó tìm tiếp sẽ trúng hơn.
Mấy cái hay nhầm khi mới xem slice of life
Nghĩ slice of life là không có chút buồn nào. Nhiều bộ có những đoạn nhớ người đã khuất, chia tay bạn, rời quê. Đó là một phần của đời thường. Nếu đang rất cần thứ vui tươi, chọn những bộ như Yuru Camp hay Barakamon thay vì những bộ trầm.
Xem dồn mười tập một tối. Thể loại này hợp với nhịp mỗi tối một tập, như ghé thăm hàng xóm. Xem dồn thì các tập nhoà vào nhau, cảm giác dịu bị loãng, và mất luôn giấc ngủ.
Bỏ ở tập đầu vì "chẳng có gì". Tập đầu thường dùng để đặt người và chỗ. Cho mỗi bộ hai tập rồi hẵng quyết định, giống như cần vài lần gặp mới quý được một người.
Lẫn với anime học đường lãng mạn. Nhiều bộ học đường có tình tay ba, hiểu lầm kéo dài, khá căng về cảm xúc. Chúng có thể hay, nhưng không phải thứ để nghỉ. Đọc vài dòng giới thiệu là phân biệt được.
Bắt đầu từ một tập, theo cách của người mới
Với cậu sinh viên ở căn gác xép, đây là cách bắt đầu mà ít khi thất vọng.
- Chọn một bộ trong bảng hợp với tâm trạng hôm nay. Mệt nhiều chọn bộ chậm, muốn cười chọn Barakamon.
- Xem vào đầu buổi tối, không phải lúc đã gần nửa đêm. Một tập hai mươi mấy phút là vừa.
- Tắt đèn trần, để đèn bàn. Nếu có cửa sổ trời, để một chút ánh sáng ngoài lọt vào, hợp với nhịp phim.
- Xem hết tập thì dừng, ghi tên bộ vào ghi chú với một chữ: thích, bình thường, hay không hợp.
- Tối mai xem tập hai. Sau tập hai mà vẫn bình thường thì đổi sang bộ khác trong danh sách.
Sau một tuần, bạn sẽ có một hai bộ của riêng mình. Tối nào mệt chỉ việc mở ra, khỏi phải lướt tìm. Và nếu bạn cùng phòng cũng mê, hai người có thể chọn chung một bộ, mỗi tối một tập, xem xong nói với nhau vài câu về món ăn trong phim hay chỗ cắm trại đẹp. Thói quen nhỏ ấy làm căn gác xép ấm hơn hẳn trong những tháng học căng.
Câu hỏi thường gặp
Slice of life là thể loại gì?
Slice of life là cách kể theo những ngày bình thường của nhân vật như đi học, nấu ăn, làm nghề, thay vì một biến cố lớn. Thể loại này có ở cả anime, phim người đóng và phim bộ, thường có tập ngắn, mỗi tập đứng riêng được và nhịp chậm.
Iyashikei khác slice of life như thế nào?
Slice of life nói về cách kể chuyện đời thường, còn iyashikei là chữ người hâm mộ anime dùng cho những bộ làm người xem dịu lại. Có bộ slice of life khá ồn ào hoặc căng, còn iyashikei thường rất chậm, nhiều thiên nhiên và âm nhạc nhẹ.
Người mới nên xem anime slice of life nào trước?
Yuru Camp là lối vào dễ vì ấm áp, có bạn bè và đồ ăn, mỗi tập ngắn. Nếu thích có tiếng cười hơn thì thử Barakamon. Nếu muốn thật chậm cho cuối ngày thì Aria the Animation, nhưng không hợp lúc đang bồn chồn.
Phim Hàn có phim slice of life không?
Có những phim và chương trình mang nhiều chất này, như Little Forest bản Hàn, chương trình Three Meals a Day hay phim bộ Hospital Playlist. Phim bộ Hàn thường dài tập và có tuyến tình cảm rõ hơn, nên dễ cuốn theo kiểu chờ tập sau hơn phim Nhật.
Vì sao xem slice of life thấy chán ở tập đầu?
Tập đầu thường dùng để giới thiệu nhân vật và nơi chốn, chưa có gì để gắn bó. Nên cho mỗi bộ hai tập rồi mới quyết định. Nếu xem lúc quá mệt hoặc đang bồn chồn, nhịp chậm cũng dễ thành chán.