XemNhe.comXem Nhẹ
Xem có chừng mực

Cách dừng xem tivi cho bé không khóc: báo trước, tắt cuối tập, có việc nối tiếp

Bé khóc khi tắt tivi thường vì bị ngắt giữa chừng, không phải vì hư. Báo trước theo mốc bé hiểu, tắt ở cuối tập, cho bé tự bấm và có sẵn việc nối tiếp.

Evening in a Vietnamese living room, a mother in a cherry red blouse and her small son press the remote together, the television already dark, seen from behind at child height

Muốn tắt tivi mà bé không khóc, đừng tắt giữa chừng: báo trước từ lúc bắt đầu là xem mấy tập, nhắc lại khi còn tập cuối, tắt đúng lúc tập kết thúc, cho bé tự bấm nút, và có sẵn một việc bé thích ngay sau đó. Với trẻ ba tới năm tuổi, những hoạt hình mỗi tập ngắn và khép lại trọn vẹn như Bluey hay Puffin Rock giúp việc dừng dễ hơn nhiều so với video nối nhau không có điểm kết.

Bài đi qua: vì sao bé khóc khi tắt tivi, cách báo trước theo mốc bé hiểu chứ không theo phút, vì sao cuối tập là chỗ dừng tốt nhất, việc nối tiếp nên là gì, lúc bé vẫn khóc thì nói gì, và những cái người lớn hay làm khiến buổi tắt tivi thành buổi giằng co.

Vì sao bé khóc khi tắt tivi

Một buổi chiều quen: mẹ vừa đi làm về, cần nửa tiếng nấu cơm, cho bé bốn tuổi xem hoạt hình. Cơm chín, mẹ bước ra bấm tắt. Bé gào lên, ném gối, lăn ra sàn. Mẹ mệt, bé mệt, bữa tối bắt đầu bằng nước mắt. Chuyện này xảy ra ở rất nhiều nhà, và phần lớn không phải vì bé hư hay vì xem quá nhiều.

Trẻ nhỏ chuyển từ việc này sang việc khác chậm hơn người lớn. Khi đang chăm chú theo một câu chuyện, bé chưa có cách tự kéo mình ra. Bị tắt đột ngột giống như người lớn đang nói dở câu thì bị bịt miệng: bực, hụt, và không biết đặt cảm giác đó vào đâu. Khóc là cách bé có.

Thêm nữa, với bé, người quyết định tắt là bố mẹ, còn bé chỉ nhận kết quả. Không có phần nào trong việc dừng thuộc về bé. Những cách dưới đây đều nhằm hai việc: cho bé biết trước điều sắp tới, và trao cho bé một phần trong việc kết thúc. Không có cách nào làm bé hết khóc ngay lần đầu, nhưng sau vài tuần lặp lại, đa số trẻ quen nếp.

Báo trước theo mốc bé hiểu

Trẻ ba bốn tuổi chưa hiểu "mười phút nữa" là bao lâu. Mốc bé hiểu được là số tập, là bài hát cuối phim, là một việc xảy ra sau đó.

  1. Trước khi bật, nói rõ số tập: "Con được xem hai tập nhé. Hết hai tập thì mình tắt và ra rửa tay ăn cơm." Bé có thể giơ hai ngón tay nhắc lại cho nhớ.
  2. Hết tập đầu, nhắc nhẹ: "Đây là tập cuối rồi nhé." Không cần nói nhiều, chỉ một câu, ngồi xuống cạnh bé khi nói chứ không gọi vọng từ bếp.
  3. Khi tập cuối gần hết, ra ngồi cạnh bé. Sự có mặt của bố mẹ lúc đó là tín hiệu: sắp tới lúc tắt.
  4. Khi nhạc cuối phim vang lên, đưa điều khiển cho bé: "Con bấm tắt đi, rồi mình đi rửa tay."
  5. Nếu bé xin thêm, nhắc lại đúng câu lúc đầu, giọng bình thường: "Mình đã nói hai tập. Mai con lại xem tiếp."
  6. Làm đúng như vậy mỗi ngày, cùng câu, cùng thứ tự. Trẻ nhỏ yên tâm nhờ sự lặp lại hơn là nhờ lời giải thích dài.

Nếu ở nhà có đồng hồ cát hoặc đồng hồ hẹn giờ có kim, cũng có thể dùng cho trẻ lớn hơn một chút. Nhưng với trẻ nhỏ, mốc "hết tập" vẫn rõ hơn mọi đồng hồ.

Cuối tập là chỗ dừng tốt nhất

Tắt ở cuối tập khác hẳn tắt giữa chừng. Câu chuyện đã khép lại, nhân vật đã giải quyết xong chuyện của mình, bé không còn bị treo lơ lửng. Đó là lý do nên chọn cho trẻ nhỏ những thứ có tập ngắn và mỗi tập là một câu chuyện tròn.

Bluey, loạt hoạt hình về một chú chó nhỏ chơi đùa với bố mẹ và em gái, có các tập ngắn, mỗi tập xoay quanh một buổi chơi trong nhà hay ngoài sân rồi kết thúc nhẹ nhàng. Puffin Rock có giọng kể dịu, nhịp chậm, cảnh thiên nhiên ven biển, hợp lúc chiều muộn. Shaun the Sheep gần như không lời, hài hình thể, tập ngắn. Những loạt như vậy giúp người lớn có điểm dừng rõ mà không phải canh đồng hồ.

Ngược lại, các chuỗi video ngắn nối đuôi nhau trên điện thoại không có điểm kết. Hết video này thì video khác tự chạy, bé không bao giờ thấy "hết". Tắt lúc nào cũng là tắt giữa chừng, nên khóc nhiều hơn. Nếu nhà bạn hay vướng chuyện bé khóc khi tắt, đổi từ video nối đuôi sang hoạt hình có tập thường giúp rõ rệt hơn mọi lời dỗ.

Cho bé tự bấm tắt

Một thay đổi nhỏ mà nhiều nhà thấy hiệu quả bất ngờ là để chính bé bấm nút tắt. Khi bố mẹ tắt, bé là người bị lấy mất. Khi bé tự bấm, bé là người kết thúc. Cùng một việc, nhưng cảm giác của bé khác hẳn: có chút tự hào, có chút quyền, và ít lý do để phản đối hơn.

Cách làm đơn giản. Khi nhạc cuối tập vang lên, bố hoặc mẹ ngồi xuống cạnh bé, cầm điều khiển chìa ra: "Đến lượt con tắt đấy." Ngày đầu bé có thể không chịu, cứ giữ điều khiển và chờ một chút, rồi nhẹ nhàng cùng bé bấm, tay bố mẹ đặt trên tay con. Sau vài lần, nhiều bé tự đòi được bấm, thậm chí nhắc bố mẹ khi tập hết.

Có thể biến việc tắt thành một nghi thức nhỏ: bấm tắt, cùng nói "tạm biệt bạn chó, mai gặp lại", rồi đặt điều khiển về chỗ cũ. Những nghi thức lặp lại như vậy giúp trẻ nhỏ thấy thế giới có trật tự, cái gì cũng có lúc bắt đầu, lúc kết thúc. Với trẻ lớn hơn một chút, có thể để bé tự cầm đồng hồ cát hay đồng hồ hẹn giờ, khi hết thì bé là người báo cho cả nhà.

Việc nối tiếp: bé cần biết sau đó là gì

Chọn việc bé thích, không phải việc bé ghét. Nếu ngay sau khi tắt tivi là tắm, mà bé ghét tắm, thì tắt tivi gắn luôn với điều khó chịu. Chèn một việc bé thích vào giữa: tưới cây cùng mẹ, cho cá ăn, bày bát đũa.

Việc có tay chân, không phải ngồi yên. Sau một lúc ngồi xem, trẻ cần vận động. Một vòng đi quanh sân, nhảy theo bài hát, bê đồ chơi cất vào thùng giúp bé chuyển trạng thái nhanh hơn là bảo bé ngồi chờ cơm.

Nói trước việc nối tiếp ngay từ lúc bật. "Hết hai tập mình ra cho mèo ăn nhé." Bé có cái để chờ, không chỉ có cái để mất.

Bố mẹ cũng làm cùng. Nếu bé tắt tivi rồi bố mẹ lại ngồi xuống cầm điện thoại, bé sẽ thấy mình bị đổi lấy cái màn hình khác. Vài phút đầu sau khi tắt, ở cạnh bé.

Khi bé vẫn khóc: nói gì, làm gì

Dù làm đúng, sẽ có những ngày bé vẫn khóc, nhất là khi đói, buồn ngủ hay vừa có chuyện ở lớp. Lúc đó đừng mở lại tivi cho yên, vì bé sẽ học được rằng khóc to thì được xem thêm. Cũng đừng quát hay doạ, vì chuyện tắt tivi sẽ gắn với sợ hãi.

Ngồi xuống ngang tầm bé, gọi tên cảm xúc: "Con đang tiếc vì phim hết, mẹ biết. Con muốn xem nữa." Rồi giữ nguyên quyết định: "Mai mình xem tiếp. Giờ mình đi cho cá ăn." Nếu bé vẫn lăn ra, để bé khóc trong chốc lát ở chỗ an toàn, bạn ở gần, không giảng giải dài. Cơn khóc của trẻ nhỏ thường qua nhanh hơn người lớn nghĩ khi không có ai tranh cãi cùng.

Một câu không nên nói: "Khóc thế thì mai không cho xem nữa." Lời doạ đó hiếm khi được giữ, và biến tivi thành phần thưởng, phần phạt. Tivi nên là một việc bình thường trong ngày, có giờ bắt đầu, giờ kết thúc, không phải thứ để mặc cả.

Hay nhầm, vì sao, làm lại

Phần lớn buổi giằng co quanh cái tivi đến từ vài thói quen nhỏ của người lớn, làm ngược lại một chút là dễ thở hơn.

Hay nhầmVì sao khóLàm lại
Tắt khi đang giữa tậpBé bị treo giữa câu chuyện, hụt hẫng nhấtĐợi hết tập, hoặc bật khi biết đủ thời gian cho trọn tập
Báo bằng phút: "năm phút nữa nhé"Trẻ nhỏ chưa hiểu phút, thấy bị lừaBáo bằng tập: "đây là tập cuối"
Gọi vọng từ bếp raBé đang chăm chú, không nghe hoặc không tinRa ngồi cạnh bé lúc nhắc
Tắt rồi bảo bé ngồi yên chờKhông có việc gì để chuyển sang, bé đòi xem lạiCó sẵn việc nối tiếp có tay chân
Lúc thì cho xem thêm, lúc thì khôngBé không biết khi nào khóc thì được, nên thử mãiGiữ cùng quy ước mỗi ngày, ngoại lệ nói trước

Không cần làm đúng cả năm dòng ngay. Đổi một chỗ trước, thường là tắt ở cuối tập và báo bằng tập, rồi thêm dần. Bé cần vài tuần để quen nếp mới; đừng bỏ cuộc sau hai ba hôm.

Giữ nếp xem cho cả nhà

Cách dừng chỉ giữ được lâu khi cả nhà làm giống nhau. Nếu mẹ tắt cuối tập còn bà cho xem tới khi bé chán, bé sẽ khóc với mẹ và đòi bà. Nói với ông bà, người giúp việc, anh chị lớn về nếp của nhà mình bằng giọng nhờ, không phải giọng dạy: "Mẹ nhờ bà cho cháu xem hai tập rồi tắt, cháu quen thế rồi, bà tắt cuối tập thì cháu không khóc."

Với thời lượng, các tổ chức nhi khoa thường khuyên hạn chế màn hình với trẻ nhỏ, càng nhỏ càng ít, và ưu tiên xem cùng người lớn. Thay vì đếm chính xác từng phút, nhiều nhà giữ một hai buổi ngắn trong ngày vào giờ cố định, như lúc bố mẹ nấu cơm, và không bật tivi làm nền suốt ngày.

Cuối cùng, nhớ rằng mục tiêu không phải là bé không bao giờ khóc, mà là việc tắt tivi trở thành một chuyện bình thường, có báo trước, có điểm kết, có việc tiếp theo. Trẻ nhỏ khóc khi chuyển việc là chuyện của tuổi. Bố mẹ giữ được nếp đều đặn là bé dần tự đứng dậy khi nhạc cuối phim vang lên.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao bé khóc mỗi khi tắt tivi?

Trẻ nhỏ chuyển từ việc đang chăm chú sang việc khác còn khó, nhất là khi bị ngắt giữa câu chuyện mà không được báo trước. Khóc là cách bé bày tỏ sự hụt hẫng. Báo trước, tắt ở cuối tập và có việc nối tiếp thường giảm rõ chuyện này sau vài tuần.

Nên báo trước cho bé bao lâu trước khi tắt tivi?

Với trẻ ba bốn tuổi, báo bằng số tập dễ hiểu hơn báo bằng phút. Nói số tập ngay khi bật, nhắc lại khi bắt đầu tập cuối, và ngồi cạnh bé khi tập sắp hết. Trẻ lớn hơn có thể dùng thêm đồng hồ hẹn giờ.

Bé khóc quá thì có nên cho xem thêm một tập không?

Không nên mở lại khi bé đang khóc, vì bé sẽ học rằng khóc to thì được xem thêm và lần sau khóc to hơn. Gọi tên cảm xúc của bé, giữ nguyên quyết định bằng giọng bình thường, rồi chuyển sang việc nối tiếp. Nếu muốn cho thêm, hãy quyết từ đầu buổi.

Hoạt hình nào giúp việc tắt tivi dễ hơn?

Những loạt có tập ngắn và mỗi tập khép lại trọn vẹn, như Bluey, Puffin Rock hay Shaun the Sheep. Bé có điểm kết rõ nên dễ chấp nhận dừng. Chuỗi video ngắn tự nối đuôi nhau không có điểm kết nên thường khó tắt hơn.

Ông bà cho cháu xem tivi lâu thì nói thế nào cho khéo?

Nói bằng giọng nhờ và giải thích bằng chính thói quen của bé: cháu quen xem hai tập rồi tắt, tắt cuối tập thì cháu không khóc. Đưa cho ông bà một việc nối tiếp cụ thể để làm cùng cháu sau khi tắt, việc giữ nếp sẽ nhẹ hơn cho cả hai bên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138