Sáng chủ nhật một mình, nắng nhạt qua cửa bếp, ly cà phê phin còn đang nhỏ giọt, hợp nhất là phim về đồ ăn và người làm nghề: một tập Chef's Table, phim tài liệu Jiro Dreams of Sushi, hoặc phim hoạt hình Only Yesterday (Chỉ còn ngày hôm qua) của Takahata Isao. Đó là những thứ chậm, sáng, không có kẻ xấu hay cao trào, mà xem xong lại muốn đứng dậy nấu một món hay làm một việc gì đó cho tử tế.
Bài đi qua: vì sao sáng chủ nhật hợp với phim về nghề và đồ ăn, năm tác phẩm kèm lý do, cách xem bên bàn bếp cho trọn không khí, những cái hay nhầm khi xem buổi sáng, cách để chiều chủ nhật không trượt vào cảm giác nặng trước tuần mới, và nên đổi sang gì nếu phim tài liệu không hợp gu.
Vì sao sáng chủ nhật hợp với phim về nghề và đồ ăn
Sáng chủ nhật là khoảng thời gian hiếm hoi trong tuần không có ai chờ bạn. Không phải dậy sớm, không có cuộc họp, chưa tới lúc lo cho tuần sau. Ở một mình thì càng yên: bạn pha phin cà phê, chờ từng giọt rơi, ngồi ở bàn bếp với nắng nhạt chiếu xiên qua cửa sổ. Không khí ấy hợp với những thứ chậm, những thứ không đòi bạn hồi hộp.
Phim về đồ ăn và người làm nghề có một đặc điểm: chúng không kể về xung đột giữa người với người mà kể về quan hệ giữa con người với công việc của họ. Một đầu bếp dậy từ bốn giờ sáng để chọn cá, một bà cụ nặn bánh cả đời, một người thợ cặm cụi với một món đồ. Nhìn họ làm việc tỉ mỉ có tác dụng rất lạ: đầu óc bạn lắng xuống, và bạn bắt đầu để ý tới những việc nhỏ của chính mình, như cách mình pha cà phê, cách mình cắt hành.
Buổi sáng cũng là lúc đầu óc tỉnh nhất trong ngày. Những thứ có phụ đề dày, có lời dẫn kể chuyện, có hình ảnh cần nhìn kỹ, xem lúc này sẽ thấm hơn hẳn so với xem lúc mười một giờ đêm sau một ngày dài. Đây là lý do nhiều người dành sáng chủ nhật cho phim tài liệu, còn tối mới dành cho phim truyện.
Năm thứ hợp sáng chủ nhật
Chef's Table. Loạt phim tài liệu, mỗi tập kể về một đầu bếp ở một nơi trên thế giới, mỗi người một con đường vào nghề rất khác. Hình đồ ăn quay chậm, nhạc cổ điển, những câu chuyện về việc bám một nghề qua nhiều năm. Một tập vừa với một ly cà phê và bữa sáng muộn. Xem tập nào trước cũng được.
Jiro Dreams of Sushi. Phim tài liệu về một cụ đầu bếp sushi lớn tuổi với quán nhỏ ở Tokyo, người con trai cả theo cha học nghề, và những người học việc phải tập rất lâu mới được giao những phần việc quan trọng. Nhịp đều, nhạc nền êm, cảnh tay người làm việc lặp đi lặp lại. Hợp người thích nghĩ về chuyện làm một việc cho thật kỹ.
Only Yesterday (Chỉ còn ngày hôm qua). Phim hoạt hình Ghibli về một cô nhân viên văn phòng ở Tokyo về quê giúp thu hoạch hoa, xen lẫn ký ức tuổi lớp năm. Có một cảnh cả nhà lần đầu ăn quả dứa mà nhiều người nhớ mãi. Phim chậm, nhiều cảnh làm đồng, nấu ăn, rất hợp buổi sáng thong thả. Có vài đoạn kể chuyện tuổi lớn ở trường.
The Grand Budapest Hotel. Nếu muốn phim truyện mà vẫn có không khí bánh ngọt, phim của Wes Anderson với những hộp bánh màu hồng phấn của một tiệm bánh trong phim là lựa chọn vui mắt. Kể chuyện một anh trưởng lễ tân khách sạn và cậu học việc. Có vài cảnh bạo lực ngắn kể kiểu hài, nên biết trước.
Whisper of the Heart. Không phải phim về đồ ăn, nhưng có một cậu bé muốn theo nghề làm đàn vĩ cầm và một cô bé mê viết, hai người tìm thứ mình muốn làm cả đời. Hợp sáng chủ nhật vì nó nhắc bạn về những việc mình từng muốn làm mà chưa làm.
Một mình buổi sáng là một thứ xa xỉ nhỏ
Người sống cùng gia đình, cùng bạn cùng phòng, hiếm khi có được một buổi sáng mà cả căn nhà chỉ có mình. Luôn có tiếng ai đó gọi, ai đó bật nhạc, ai đó hỏi ăn gì. Sống một mình thì sáng chủ nhật nào cũng là của bạn trọn vẹn, và nhiều người chỉ nhận ra giá trị của nó khi đã chuyển về sống chung với ai đó.
Vì vậy đừng coi sáng chủ nhật một mình là khoảng trống phải lấp cho đầy. Coi nó như một thứ được chăm chút: chọn hạt cà phê mình thích, chọn một bộ phim từ tối hôm trước, dọn mặt bàn bếp cho gọn để sáng ra ngồi vào thấy dễ chịu. Một thói quen nhỏ lặp lại mỗi tuần, như một tập Chef's Table với ly phin đầu tiên, lâu dần thành thứ bạn mong chờ cả tuần, và là một trong những lý do làm sống một mình trở nên dễ chịu chứ không chỉ chịu đựng được.
Xem bên bàn bếp cho trọn không khí
Xem phim ở bàn bếp khác xem trên sofa hay trên giường. Vài điều làm buổi sáng ấy trọn vẹn:
- Pha cà phê phin trước, bật phim khi giọt đầu tiên bắt đầu rơi. Thời gian chờ phin cũng là lúc mở đầu phim, lời dẫn chậm rãi.
- Đặt máy tính xách tay hay máy tính bảng ở đầu bàn, chếch sang một bên, không chắn tầm nhìn ra cửa sổ. Nắng sáng là một phần của buổi xem.
- Kéo rèm vừa đủ để màn hình không bị loá. Nắng nhạt buổi sáng thường không gắt, nhưng chiếu thẳng vào màn hình thì khó nhìn.
- Chuẩn bị bữa sáng giản dị: bánh mì, trứng, xôi mua đầu ngõ. Đừng nấu cầu kỳ để rồi bỏ dở phim giữa chừng.
- Bật phụ đề, vặn âm lượng vừa phải. Phim tài liệu về nghề thường có nhiều lời kể của nhân vật, nghe rõ mới thấm.
- Để điện thoại ở phòng khác. Sáng chủ nhật nhóm tin nhắn gia đình, bạn bè hay rộn, một khi mở ra là hết một buổi.
Xem xong, ngồi thêm một lúc với ly cà phê đã nguội. Nhiều người thấy đây là phút dễ chịu nhất của cả tuần: không có gì phải làm ngay, chỉ ngồi nghĩ vẩn vơ về những gì vừa xem.
Những cái hay nhầm khi xem buổi sáng
Sáng chủ nhật quý, nên dùng cho đúng. Vài lỗi phổ biến và cách làm lại:
| Hay nhầm | Vì sao không hợp | Làm lại |
|---|---|---|
| Mở phim hành động, trinh thám | Đầu óc bị kéo lên nhanh, xem xong thấy mệt chứ không thấy nghỉ | Để phim căng cho tối thứ bảy, sáng chủ nhật chọn thứ chậm |
| Cày phim bộ từ sáng tới trưa | Trưa đứng dậy thấy cả buổi sáng đã trôi, chưa ăn chưa làm gì | Một tập hay một phim, rồi đứng dậy làm việc khác |
| Xem trên giường thay vì dậy | Nằm xem rồi ngủ lại, dậy muộn, cả ngày lệch giờ | Dậy, rửa mặt, xuống bếp rồi mới bật phim |
| Vừa xem vừa lướt điện thoại | Không thấm phim, cũng không thật sự đọc được gì | Để điện thoại ra xa, xem một việc một lúc |
| Chọn phim buồn "cho sâu lắng" | Buồn từ sáng dễ kéo cả ngày chủ nhật nặng xuống | Sáng chọn phim sáng, phim sâu để dành cho tối |
Mấy cái nhầm này không phải tội gì, chỉ là chúng lấy mất cái quý nhất của sáng chủ nhật: cảm giác thong thả mà vẫn tỉnh táo.
Để chiều chủ nhật không trượt vào cảm giác nặng
Nhiều người thấy sáng chủ nhật rất dễ chịu, nhưng tới chiều lại chùng xuống: nghĩ tới thứ hai, tới việc chưa xong, tới cả tuần dài phía trước. Ở một mình thì cảm giác này còn rõ hơn vì không có ai kéo bạn ra khỏi nó. Một buổi sáng xem phim tử tế không giải quyết được chuyện đó, nhưng cách bạn dùng phần còn lại của ngày thì có.
Sau buổi sáng xem phim, đừng ngồi lì trước màn hình tới chiều. Ra ngoài đi chợ, đi bộ, gặp một người bạn ăn trưa. Nếu bộ phim vừa xem làm bạn muốn nấu một món, hãy nấu thật: đi chợ mua nguyên liệu, nấu một bữa trưa tử tế cho mình. Biến cảm hứng từ phim thành một việc làm bằng tay là cách tốt nhất để giữ cái nhẹ nhõm của buổi sáng.
Chiều muộn, nếu muốn xem tiếp, chọn thứ vui và quen, đừng mở phim mới nặng nề. Và chuẩn bị nhẹ cho thứ hai từ khoảng năm giờ chiều: soạn quần áo, viết ba việc cần làm đầu tuần ra giấy. Khi đã ghi ra, đầu óc bớt phải giữ chúng, và buổi tối chủ nhật trở lại là buổi tối nghỉ.
Nếu phim tài liệu không hợp thì đổi sang gì
Có người xem phim tài liệu thấy buồn ngủ, hoặc thấy thiếu câu chuyện để bám vào. Nếu bạn là người như vậy, sáng chủ nhật vẫn có nhiều lựa chọn. Một phim truyện về đồ ăn có cốt truyện rõ ràng như The Grand Budapest Hotel cho bạn vừa có chuyện vừa có không khí. Một phim hoạt hình Ghibli như Only Yesterday hay Whisper of the Heart cho cảm giác sáng và trong, rất hợp buổi sáng.
Nếu bạn thích có tiếng người trò chuyện rôm rả, một tập phim bộ đời thường như Gilmore Girls với quán ăn quen và những cốc cà phê không bao giờ hết cũng hợp với bàn bếp sáng chủ nhật. Còn nếu sáng nay bạn thấy chẳng muốn xem gì, cứ tắt màn hình, ngồi nhìn phin cà phê nhỏ giọt, nghe tiếng xe ngoài đường thưa thớt. Sáng chủ nhật không bắt buộc phải có phim, nó chỉ cần là của bạn. Phim chỉ là một trong nhiều cách để tận hưởng nó, cùng với tờ giấy viết vài dòng, chậu cây cần tưới, hay một cuộc gọi về nhà.
Câu hỏi thường gặp
Sáng chủ nhật một mình nên xem phim gì?
Phim về đồ ăn và người làm nghề là hợp nhất, như một tập Chef's Table, phim tài liệu Jiro Dreams of Sushi hay phim hoạt hình Only Yesterday. Chúng chậm, sáng và xem xong thường muốn đứng dậy làm một việc gì đó cho tử tế.
Jiro Dreams of Sushi có cần biết về sushi mới xem được không?
Không cần. Phim nói về một cụ đầu bếp lớn tuổi và chuyện theo một nghề cả đời, sushi chỉ là phương tiện. Người không ăn sushi vẫn có thể thích phim vì nhịp đều và những cảnh tay người làm việc tỉ mỉ.
Only Yesterday có hợp xem một mình không?
Rất hợp, vì phim chậm, nhiều cảnh đồng quê và ký ức tuổi nhỏ, dễ làm người xem nghĩ về chính mình. Chỉ cần biết có vài đoạn kể chuyện tuổi lớn ở trường, nhịp rất thong thả.
Xem phim buổi sáng có làm mất cả ngày không?
Không, nếu bạn chỉ xem một tập hay một phim rồi đứng dậy. Cái làm mất cả ngày là cày liên tục từ sáng tới trưa hoặc nằm xem trên giường rồi ngủ lại.
Chiều chủ nhật hay thấy nặng lòng thì nên làm gì?
Sau buổi sáng xem phim, ra ngoài đi bộ, đi chợ hay gặp ai đó, rồi chuẩn bị nhẹ cho thứ hai từ chiều muộn. Viết ra giấy vài việc đầu tuần giúp đầu óc bớt phải giữ chúng vào buổi tối.
Không thích phim tài liệu thì sáng chủ nhật xem gì?
Thử phim truyện có không khí đồ ăn như The Grand Budapest Hotel, hoặc phim hoạt hình Ghibli nhịp chậm. Một tập phim bộ đời thường như Gilmore Girls cũng hợp với bàn bếp buổi sáng.