Khi em ba tuổi và anh bảy tuổi cùng ngồi trước màn hình, hợp nhất là những phim kể bằng hình và có câu đùa nhiều tầng: Shaun the Sheep không lời nên em hiểu, anh vẫn cười; Bluey có chuyện anh chị em mà cả hai đều thấy mình trong đó; Octonauts cho anh thêm điều mới về biển, em thích màu và con vật. Phần còn lại nằm ở cách chia lượt chọn và người lớn ngồi giữa hai đứa.
Bài này đi qua vì sao chọn phim cho hai đứa lệch tuổi khó, bốn loạt phim cả hai cùng xem được, cách chia lượt để không giành nhau, những cái hay nhầm như chọn theo đứa lớn rồi bắt em ngồi theo, và nên làm gì khi thật sự không có phim nào hợp cả hai.
Vì sao chọn phim cho hai đứa lệch tuổi lại khó
Bé ba tuổi và bé bảy tuổi sống ở hai thế giới khác nhau. Em cần nhịp chậm, ít lời, không doạ; anh đã đi học, thấy phim chậm là "con nít", muốn có chuyện, có pha hài, có điều mới. Chọn theo em thì anh chán, càu nhàu, phá đám. Chọn theo anh thì em không hiểu, bứt rứt, hoặc tệ hơn là sợ những đoạn căng mà anh thấy bình thường.
Nhiều nhà giải quyết bằng cách cho mỗi đứa một màn hình riêng. Cách này đỡ cãi nhau trước mắt, nhưng mất đi một thứ quý: hai anh em cùng cười ở một chỗ, cùng có một câu chuyện chung để nhắc lại. Những phim xem chung lúc nhỏ thường thành kỷ niệm chung rất lâu về sau. Và đứa nhỏ học được rất nhiều khi ngồi cạnh đứa lớn: học cách cười ở đâu, hỏi câu gì, chờ thế nào.
May là có những phim nằm ở vùng giao nhau: kể bằng hình đủ rõ cho em, có lớp đùa đủ khéo cho anh. Tìm được vài phim như vậy là đủ cho cả năm. Và người lớn ngồi giữa, giải thích nhỏ cho em, cười cùng anh, là thứ làm buổi xem thành buổi của cả nhà chứ không phải của riêng đứa nào.
Bốn loạt phim cả hai cùng xem được
Cột cuối là chỗ mỗi đứa nhận được điều gì từ cùng một phim. Đây không phải xếp hạng, chỉ là để bạn chọn theo tối hôm đó.
| Tác phẩm | Em ba tuổi thấy gì | Anh bảy tuổi thấy gì |
|---|---|---|
| Shaun the Sheep | Cừu, chó, người chủ trại, những pha ngã ngộ nghĩnh, không cần hiểu lời | Các kế hoạch tinh nghịch của đàn cừu, những câu đùa bằng hình khá khéo |
| Bluey | Gia đình chó vui, bố chơi cùng con, màu tươi | Chuyện chị em giành nhau, làm lành, những màn chơi tưởng tượng mà anh muốn bắt chước ngay |
| Octonauts | Con vật dễ thương, biển xanh, bài hát cuối tập | Một loài sinh vật biển có thật mỗi tập, những pha cứu hộ có chút hồi hộp |
| Pingu | Chú chim cánh cụt líu lo, nét mặt dễ hiểu | Những pha vụng về, nghịch ngợm; anh thường cười to hơn em |
Với hai anh em, Shaun the Sheep thường là lựa chọn an toàn nhất vì không có lời, nên không ai bị bỏ lại vì không hiểu. Octonauts hợp những tối anh muốn "học cái gì đó", và em vẫn vui vì có con vật.
Chia lượt chọn để không giành nhau
Phần lớn những trận cãi nhau trước tivi không phải vì phim, mà vì ai được chọn. Một nếp chia lượt rõ ràng giải quyết được hầu hết.
- Thống nhất số tập trước khi bật: hai tập, mỗi đứa chọn một.
- Người lớn đưa ra một danh sách ngắn những loạt cả hai cùng xem được, mỗi đứa chọn trong danh sách đó.
- Em nhỏ chọn trước, vì em khó chờ hơn; anh chọn tập thứ hai, và được thêm một quyền nhỏ như chọn chỗ ngồi hoặc bấm nút tắt.
- Tối hôm sau đổi thứ tự. Ghi nhớ bằng một mẹo đơn giản như kẹp một cái kẹp áo vào gấu bông của người chọn trước tối mai.
- Hết hai tập thì tắt, không thương lượng thêm. Chuyển sang một việc hai anh em cùng làm.
Nếp này cần vài tuần mới quen. Những tối đầu có thể vẫn có nước mắt; người lớn chỉ cần giữ nguyên quy ước, nhắc nhẹ, không đổi luật giữa chừng vì đứa nào khóc to hơn.
Khi hai đứa đã quen, có thể giao thêm cho anh một việc nhỏ: nhắc giờ tắt, cất máy lên giá. Bé bảy tuổi rất thích được tin tưởng, và khi chính anh là người tắt máy, em ít phản đối hơn là khi người lớn tắt. Nhưng đừng biến anh thành người phải chịu trách nhiệm thay bố mẹ; nếu em khóc, người dỗ vẫn là người lớn.
Người lớn ngồi giữa làm gì
Ngồi bệt quanh chiếc bàn thấp, bố ở giữa, em một bên, anh một bên, đĩa hoa quả trên bàn. Vị trí này có lý do: em cần người để dựa vào và để hỏi, anh cần người để cười cùng và để kể những điều mình biết. Bố ở giữa nghe được cả hai.
Với em, bố gọi tên những gì đang xảy ra khi em có vẻ chưa hiểu: "Đàn cừu đang trốn ông chủ đấy." Với anh, bố đặt câu hỏi vừa sức: "Con nghĩ con cá đó sống sâu hay nông?" Thỉnh thoảng nhờ anh giải thích cho em, vì anh rất thích được làm người biết. "Con kể em nghe con vật này là gì đi." Anh thấy mình lớn, em thấy được anh để ý.
Người lớn cũng là người dập lửa nhỏ: anh chê "phim này trẻ con quá", em bịt mắt vì một đoạn hơi căng, hai đứa chen nhau ngồi gần bố. Dập nhẹ, không phán xử. "Phim này cho cả nhà, ai cũng thấy được cái hay riêng." "Em sợ thì em ngồi sát bố." Không cần lý lẽ dài, chỉ cần một người lớn bình tĩnh ngồi đó.
Nếu nhà chỉ có một người lớn rảnh tối hôm đó, vẫn ngồi giữa được, chỉ cần cầm điện thoại riêng để xa. Hai đứa trẻ rất nhạy với chuyện người lớn có thật sự ở đó hay không; một người lớn ngồi cùng mà mắt dán vào điện thoại thì cũng như không có ai.
Một buổi tối mẫu quanh chiếc bàn thấp
Bảy giờ tối, cơm xong, bát đã dọn. Bố trải tấm thảm cạnh bàn thấp trong phòng khách, mẹ gọt đĩa táo. Em ba tuổi đã tắm, anh bảy tuổi vừa làm xong bài. Bố hỏi: "Tối nay ai chọn trước?" Kẹp áo đang nằm trên gấu bông của em, nên em chọn một tập Pingu. Anh chọn tập thứ hai, một tập Octonauts về con bạch tuộc.
Trong tập Pingu, em cười khanh khách khi chú chim cánh cụt trượt ngã, anh cười vì nét mặt cáu kỉnh của Pingu. Bố chỉ cần cười cùng. Sang tập Octonauts, em hỏi "con gì đây bố?", bố quay sang anh: "Con kể em nghe đi." Anh giải thích, sai một chút cũng không sao, em gật gù như hiểu hết.
Hết tập thứ hai, anh với tay bấm tắt, vì đó là quyền của người chọn sau. Em hơi phụng phịu, mẹ đưa miếng táo, bố gợi: "Ai làm bạch tuộc, ai làm thuyền trưởng?" Mười phút sau, cả hai đứa đang bò quanh bàn, tay làm xúc tu, bố bị "cứu" khỏi một cái gối biến thành đá ngầm.
Không phải tối nào cũng êm như thế. Có tối em mệt khóc ngay từ đầu, có tối anh không thích tập em chọn. Nhưng một nếp đều đặn làm những tối êm nhiều dần lên, và những tối không êm cũng ngắn lại, vì ai cũng biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Những cái hay nhầm
Chọn theo đứa lớn rồi bắt em ngồi theo. Anh vui, em ngồi im vì không hiểu, hoặc sợ mà không nói ra. Phim căng một chút với bé bảy tuổi có thể rất đáng sợ với bé ba tuổi. Khi không có phim chung, thà cho em làm việc khác.
Chọn theo đứa nhỏ mãi. Anh lớn dần thấy bị coi như con nít, rồi không muốn xem chung nữa. Cần có những buổi riêng cho anh, phim của tuổi anh, có bố mẹ ngồi cùng sau khi em đã ngủ trưa hay đi chơi với bà.
Mỗi đứa một màn hình cho xong. Đỡ cãi nhau nhưng mất đi buổi xem chung. Có thể dùng thỉnh thoảng, đừng thành nếp.
Bắt anh nhường em vì "anh lớn rồi". Câu này nói nhiều thì anh thấy thiệt, và sinh ra ghét em lúc xem phim. Chia lượt công bằng tốt hơn bắt một bên nhường mãi.
Để hai đứa tự chọn trên danh sách gợi ý của ứng dụng. Danh sách đó đầy những thứ không hợp cả hai, và hai đứa sẽ giành nhau từng ô. Người lớn chọn trước một danh sách ngắn, hai đứa chọn trong đó.
Khi không có phim nào hợp cả hai
Có những tối mà thật sự không phim nào vừa: em mệt và cần phim chậm, anh hăng và muốn phim sôi động. Lúc đó, đừng cố. Một cách đơn giản là chia thời gian: em xem một tập ngắn trước với mẹ, anh làm việc khác; sau đó em đi tắm, anh xem tập của anh với bố. Mỗi đứa có giờ riêng ngắn, không ai phải chịu phim của người kia.
Một cách khác là bỏ màn hình hẳn tối hôm đó và làm một việc mà cả hai đều thích theo kiểu riêng: xếp hình chung một toà nhà to, anh xây tầng cao, em xây cái cổng; vẽ chung một bức tranh dài trên giấy báo cũ; diễn lại một tập Shaun the Sheep không lời, anh làm chó chăn cừu, em làm cừu. Những màn này thường vui hơn phim.
Và nhớ rằng giai đoạn này không kéo dài mãi. Vài năm nữa em lớn lên, hai đứa sẽ có cả kho phim chung. Những phim xem cùng nhau lúc nhỏ, dù chỉ vài loạt, sẽ là chuyện hai anh em nhắc lại với nhau lâu về sau: "Hồi đó em sợ con chó trong Shaun, nhớ không?"
Câu hỏi thường gặp
Em 3 tuổi và anh 7 tuổi nên xem phim gì cùng nhau?
Hợp nhất là những phim kể bằng hình và có câu đùa nhiều tầng như Shaun the Sheep, Bluey, Octonauts hay Pingu. Em hiểu qua hình ảnh, anh vẫn thấy hay vì những pha hài và điều mới trong phim.
Hai anh em cứ giành nhau chọn phim, phải làm sao?
Lập một nếp chia lượt rõ ràng: thống nhất số tập, mỗi đứa chọn một tập trong danh sách người lớn đưa ra, tối sau đổi thứ tự. Giữ nguyên quy ước kể cả khi có đứa khóc.
Có nên cho mỗi đứa một màn hình riêng cho đỡ cãi nhau không?
Thỉnh thoảng thì được, nhưng không nên thành nếp. Xem chung giúp hai anh em có kỷ niệm và câu chuyện chung. Khi không có phim hợp cả hai, chia thời gian xem riêng ngắn cũng là một cách.
Anh lớn chê phim của em là trẻ con thì sao?
Chọn những phim có câu đùa nhiều tầng để anh vẫn thấy hay, nhờ anh giải thích cho em để anh thấy mình lớn. Ngoài ra, dành những buổi riêng cho anh xem phim hợp tuổi mình.
Phim nào em nhỏ dễ sợ mà anh lớn thấy bình thường?
Những phim có cảnh rượt đuổi, bóng tối, tiếng động lớn hoặc nhân vật dữ thường làm bé ba tuổi sợ trong khi bé bảy tuổi thấy bình thường. Xem trước và ngồi sát em ở những đoạn đó.
Xem Octonauts có giúp bé học về động vật biển không?
Mỗi tập Octonauts giới thiệu một loài sinh vật biển có thật, nhiều bé tò mò muốn tìm hiểu thêm sau khi xem. Bố mẹ có thể cùng con đọc sách tranh về loài đó để con nhớ lâu hơn.