Khi tan làm giữa phố đông mà vẫn thấy lẻ loi, chưa muốn về căn phòng trống, những phim hợp nhất là phim về người sống một mình ở thành phố mà vẫn tìm được chút hơi ấm: Perfect Days với một người đàn ông lặng lẽ ở Tokyo, My Mister với hai con người cô độc dần nhìn thấy nhau, và Amélie với cô gái nhút nhát lén làm việc tốt cho hàng xóm. Những phim này không chữa nỗi cô đơn, nhưng cho cảm giác có ai đó hiểu mình đang thấy gì.
Bài đi qua nỗi cô đơn giữa phố đông trông như thế nào, năm phim và mỗi phim bầu bạn theo kiểu riêng, cách xem trên điện thoại lúc chạng vạng cho an toàn và dễ chịu, cách dùng phim làm cái cớ để nối lại với người thật, những cái hay nhầm, cách đổi phim, và lúc cô đơn đã thành điều cần người khác cùng gánh.
Cô đơn giữa phố đông trông như thế nào
Cô đơn ở thành phố hiếm khi là ngồi một mình trong căn nhà vắng. Nó thường là một buổi chiều tan làm, đứng giữa dòng xe, ai cũng vội về nhà, còn mình không biết vội về đâu. Là ăn trưa cùng đồng nghiệp mà không ai hỏi mình cuối tuần làm gì. Là danh bạ điện thoại đầy tên mà không biết gọi ai lúc tám giờ tối. Nhiều người ngồi lại ghế đá công viên lúc chạng vạng, đeo tai nghe, nhìn người ta đi bộ, chỉ để chưa phải mở cửa căn phòng trống.
Lúc này người ta hay mở điện thoại lướt mạng xã hội, và thường thấy tệ hơn: ai cũng đang đi chơi, đang ăn tối cùng nhau, đang cười. Một bộ phim đúng lại khác. Nó cho một câu chuyện có đầu có cuối, có những nhân vật cũng cô đơn như mình, và quan trọng là không có phép so sánh nào.
Phim hợp lúc này không phải phim vui ồn ào. Tiếng cười to dễ làm khoảng lặng sau đó càng lặng. Cũng không phải phim tình yêu lãng mạn, vì dễ gợi cảm giác thiếu. Thứ hợp là phim nhìn sự cô đơn bằng ánh mắt dịu dàng, cho thấy người sống một mình vẫn có đời sống, có niềm vui nhỏ, và đôi khi, một người lạ bước vào. Xem những phim như vậy, người ta thường không thấy bớt một mình ngay, nhưng thấy cái một mình của mình bớt đáng sợ.
Năm phim, mỗi phim một kiểu bầu bạn
Perfect Days: bầu bạn bằng sự yên. Một người đàn ông lớn tuổi làm nghề dọn nhà vệ sinh công cộng ở Tokyo, sống một mình, ngày nào cũng nếp đều: nghe nhạc cũ trên xe, chụp ảnh nắng qua tán lá, đọc sách trước khi ngủ. Rất ít lời. Phim không nói "cô đơn là xấu"; nó cho thấy một đời một mình vẫn có thể đầy. Hợp xem trên điện thoại vì không cần đọc nhiều phụ đề.
My Mister: bầu bạn bằng sự thấu hiểu. Phim bộ Hàn về một kỹ sư trung niên chịu đựng trong im lặng và một cô gái trẻ mang nợ, sống khép kín. Hai người cô độc theo hai cách, dần nhìn thấy nhau. Mỗi tập dài, nên xem một tập trên đường về hoặc ở nhà. Mấy tập đầu tối và có cảnh bạo lực; ai đang rất mong manh nên đợi.
Amélie: bầu bạn bằng sự tinh nghịch. Cô phục vụ quán cà phê ở Paris sống một mình, nhút nhát, lén làm những việc tốt nhỏ cho người quanh mình. Phim nhiều màu, vui, gợi ý rằng mình cũng có thể chạm tới người khác bằng những cử chỉ nhỏ. Có vài cảnh người lớn thoáng qua.
Paterson: bầu bạn bằng sự bình thường. Một tuần của người tài xế xe buýt viết thơ, mỗi tối dắt chó đi dạo và ghé quán quen. Phim nhắc rằng cuộc sống được làm từ những thói quen nhỏ và những người chào mình mỗi ngày.
A Man Called Ove: bầu bạn bằng tiếng cười chua chát. Ông già khó tính sống một mình, bị gia đình hàng xóm mới làm đảo lộn. Vừa buồn cười vừa cảm động. Cần nói rõ: phim có những đoạn nhân vật tìm cách kết thúc đời mình; người đang có ý nghĩ đó không xem phim này.
Xem trên điện thoại lúc chạng vạng
Ngồi ghế đá xem một tập phim trước khi về là thói quen của nhiều người sống một mình. Vài lưu ý cho buổi xem vừa dễ chịu vừa an toàn:
- Chọn ghế gần đèn đường, chỗ có người qua lại; đừng ngồi góc khuất khi trời đã tối.
- Đeo tai nghe một bên hoặc để âm lượng vừa, vẫn nghe được xung quanh.
- Giữ túi, ví trong lòng, không để điện thoại hờ hững trên ghế.
- Hạ độ sáng màn hình theo trời; chạng vạng mà để màn hình chói thì mỏi mắt rất nhanh.
- Chọn phim ít thoại hoặc một tập phim, đừng mở phim hai tiếng ở ngoài trời.
- Hết tập thì đứng dậy về. Ghế đá là chỗ nghỉ chân, không phải chỗ trốn căn phòng tới khuya.
Về tới nhà, bật đèn vàng, nấu một món đơn giản. Một buổi chiều có phim, có đi bộ, có bữa tối tự nấu đã là một buổi chiều không hề trống. Có người còn chọn sẵn cho mỗi ngày trong tuần một chỗ ngồi khác, hôm thì ghế đá, hôm thì quán cà phê quen, để buổi chiều có chút gì đó để mong.
Dùng phim làm cái cớ để nối lại với người thật
Phim hay nhất cho người cô đơn là phim mình có thể kể lại cho ai đó. Sau khi xem, thử nhắn một người bạn lâu không liên lạc: "Mình vừa xem Perfect Days, tự nhiên nhớ cậu hay chụp ảnh cây. Dạo này cậu thế nào?" Một tin nhắn bắt đầu từ bộ phim nhẹ nhàng hơn nhiều so với "lâu quá không gặp", và người nhận dễ trả lời hơn.
Ở chỗ làm, phim cũng là chuyện để mở lời. Bữa trưa hỏi đồng nghiệp: "Cuối tuần chị có xem phim gì hay không?" Người ta thường thích được hỏi về gu của mình. Từ một câu hỏi như vậy có khi thành một buổi tối cùng xem phim, cùng ăn.
Nếu ngại gặp, có thể rủ một người bạn ở xa xem cùng một phim, mỗi người một nơi, rồi gọi nhau nói chuyện. Cô đơn ở thành phố thường không phải vì không có ai, mà vì lâu rồi không có lý do để gọi. Phim cho mình cái lý do đó.
Một gợi ý nữa: nhiều thành phố có những buổi chiếu phim cộng đồng, câu lạc bộ phim ở thư viện, nhà văn hoá. Ngồi trong một phòng chiếu có người lạ cùng cười cùng im lặng là một cách bớt lẻ loi rất nhẹ nhàng.
Những cái hay nhầm
Người cô đơn ở thành phố hay chọn thứ xem theo vài kiểu làm mình lẻ loi thêm.
| Hay nhầm | Vì sao không hợp | Làm lại |
|---|---|---|
| Lướt mạng xã hội thay vì xem phim | Thấy ai cũng vui, cũng có bạn, càng thấy mình lạc | Chọn trước một phim, mở thẳng phim |
| Xem phim tình cảm lãng mạn khi đang thấy thiếu ai đó | Mỗi cảnh hẹn hò gợi cảm giác thiếu | Xem phim về tình bạn, hàng xóm, người lạ giúp nhau |
| Ngồi ngoài tới khuya để khỏi về phòng | Mệt, mất an toàn, về phòng còn trống hơn | Xem một tập rồi về, bật đèn, nấu ăn |
| Xem phim mỗi tối thay cho gặp người | Phim thành tường ngăn, càng khó mở lời | Mỗi tuần một lần dùng phim làm cớ nhắn tin, rủ ai đó |
Phim là bạn tốt, nhưng là bạn một chiều. Nó lắng nghe được mình nhưng không hỏi lại được. Nên chừa chỗ cho những người có thể hỏi lại mình. Một tuần có vài tối xem phim một mình là dễ chịu; một tuần chỉ toàn tối như vậy là lúc nên nhắn cho ai đó, dù chỉ để hỏi một câu vu vơ.
Nếu không hợp thì đổi sang kiểu gì
Có tối mở phim về người cô đơn mà lại thấy cô đơn thêm. Thử đổi:
- Phim chậm làm lòng chùng xuống: đổi sang Amélie hoặc The Peanut Butter Falcon, có nhịp vui và tình bạn.
- Xem ngoài trời ồn quá, không vào: để phim dành cho lúc về nhà, ngoài công viên chỉ nghe nhạc nhẹ.
- Phụ đề khó đọc trên điện thoại: chọn phim ít thoại như Perfect Days, hoặc chương trình tài liệu thiên nhiên.
- Muốn có tiếng người trong phòng: mở một chương trình nấu ăn, có người dẫn nói chuyện, nghe như có ai đang nấu cùng.
- Không muốn xem gì: gọi một cuộc điện thoại, đi bộ thêm một vòng hồ, hoặc ghé một quán quen chào bác chủ quán.
Nỗi cô đơn mỗi tối mỗi khác. Có tối cần phim, có tối cần giọng một người thân. Biết mình đang cần cái nào đã là một bước chăm cho mình. Nếu tối nay chưa biết, cứ thử phim trước mười lăm phút; không hợp thì chuyển sang gọi điện, không ai bắt mình phải xem cho hết.
Khi cô đơn đã thành điều cần người khác cùng gánh
Cô đơn đôi lúc là chuyện của bất cứ ai sống ở thành phố. Nhưng nếu nó kéo dài nhiều tuần, kèm mất ngủ, chán ăn, không còn muốn gặp ai, thấy mình là gánh nặng, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân, thì phim không còn đủ.
Hãy liên lạc với người thân hoặc một người bạn mình tin, kể cả khi đã lâu không nói chuyện; người ta thường vui khi được gọi hơn mình nghĩ. Có thể tới cơ sở y tế gần nhất để được hỏi han. Nếu thấy mình không an toàn, gọi 115 và đừng ở một mình. Phim ngồi cạnh mình một buổi chạng vạng, còn người thật mới ở cạnh mình qua những ngày dài.
Nếu bạn có một đồng nghiệp, một người bạn hay ngồi lại một mình sau giờ làm, đôi khi chỉ cần rủ họ đi ăn tối một lần, hoặc hỏi "cuối tuần này cậu có kế hoạch gì chưa". Với người đang cô đơn, được ai đó nhớ tới là một việc nhỏ mà rất lớn.
Câu hỏi thường gặp
Cô đơn ở thành phố nên xem phim gì?
Những phim nhìn sự cô đơn bằng ánh mắt dịu dàng như Perfect Days, My Mister, Amélie hay Paterson thường hợp. Chúng cho thấy người sống một mình vẫn có niềm vui nhỏ và đôi khi một người lạ bước vào đời mình.
Perfect Days có phải phim buồn không?
Perfect Days không buồn mà rất yên, kể về một người đàn ông sống một mình ở Tokyo theo nếp đều đặn với nhiều niềm vui nhỏ. Phim ít lời nên xem trên điện thoại cũng dễ.
Có nên xem phim tình cảm khi đang cô đơn không?
Thường không nên vì mỗi cảnh hẹn hò dễ gợi cảm giác thiếu ai đó. Phim về tình bạn, hàng xóm hay người lạ giúp nhau hợp hơn, cho hơi ấm mà không khoét vào chỗ trống.
Xem phim một mình ở công viên lúc tối có an toàn không?
Nên chọn ghế gần đèn, chỗ có người qua lại, đeo tai nghe vừa phải để vẫn nghe xung quanh, giữ đồ trong lòng. Xem một tập ngắn rồi về, đừng ngồi tới khuya ở góc khuất.
Làm sao dùng phim để bớt cô đơn?
Sau khi xem, nhắn cho một người bạn lâu không liên lạc kể về phim, hoặc hỏi đồng nghiệp cuối tuần xem gì. Phim cho mình một lý do để mở lời, nhẹ nhàng hơn những câu hỏi thăm khô khan.
Khi nào cô đơn cần tìm người giúp?
Khi cô đơn kéo dài nhiều tuần kèm mất ngủ, chán ăn, không muốn gặp ai, thấy mình là gánh nặng hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân. Lúc đó nên liên lạc người thân, tới cơ sở y tế gần nhất, gọi 115 nếu không an toàn.