Những tối đầu sau khi con đi học xa, bố mẹ ở nhà thường hợp với phim kể về cha mẹ và con cái đã lớn bằng giọng trìu mến, không bi luỵ: Still Walking cho một ngày con cái về nhà bố mẹ, Billy Elliot cho người bố học cách đứng sau giấc mơ của con, và Paterson cho hai vợ chồng tập quen lại với nhịp sống chỉ còn hai người. Phim không lấp được chỗ trống, nhưng cho bố mẹ một tối không chỉ ngồi nhìn điện thoại chờ tin.
Phần dưới đi qua cảm giác nhà vắng ở những tuần đầu, năm phim hợp và vì sao, cách xem để hai vợ chồng có chuyện nói với nhau, cách rủ con cùng xem một phim dù mỗi người một nơi, những cái hay nhầm, và một đoạn ngắn về lúc nỗi nhớ con đã thành buồn kéo dài.
Những tuần đầu nhà vắng
Ngày đưa con đi, bố mẹ thường bận: soạn đồ, lên xe, dặn dò. Nỗi trống tới sau đó, khi về nhà và thấy phòng con gọn gàng lạ thường, mâm cơm bớt một cái bát, buổi tối không có tiếng con gọi. Nhiều người mẹ kể rằng tuần đầu cứ nấu thừa cơm. Nhiều người bố không nói gì, chỉ ra hiên ngồi lâu hơn.
Tối là lúc khó nhất. Trước đây tối là giờ cả nhà ăn cơm, xem tivi, con kể chuyện lớp. Giờ con ở thành phố hay bên kia đại dương, bận học, bận bạn mới, gọi về thưa dần. Bố mẹ cầm điện thoại, muốn gọi mà sợ con phiền. Đó là lúc một bộ phim đúng có thể làm bạn: không để quên con, mà để buổi tối có hình có tiếng, và hai vợ chồng có cái để cùng nhìn.
Cũng cần nói thẳng: nỗi trống này là dấu hiệu của một gia đình gắn bó, không phải điều gì sai. Phim hợp lúc này không nên là phim về con cái hư hỏng hay cha mẹ bị bỏ rơi; những phim đó khoét đúng nỗi lo. Thứ hợp là phim nhìn quan hệ cha mẹ con cái đã lớn bằng sự hiểu: có xa cách, có vụng về, nhưng vẫn thương.
Năm phim hợp và vì sao
Still Walking của Kore-eda. Con cái đã lớn về nhà bố mẹ ở thị trấn ven biển trong một ngày hè. Bà mẹ nấu ăn suốt, ông bố khó tính, con trai ngại ngùng. Rất nhiều bố mẹ Việt thấy nhà mình trong đó. Nhịp chậm, thoại tinh tế, có những nỗi buồn cũ của gia đình; hợp xem một tối yên, không vội.
Billy Elliot. Một cậu bé thị trấn mỏ muốn học múa ba lê, còn người bố thợ mỏ ít lời không hiểu nổi giấc mơ ấy. Phim dành nhiều chỗ cho người bố. Hợp với bố mẹ đang tập buông tay cho con đi đường riêng. Có chửi thề, có cảnh đình công căng thẳng.
Paterson. Một tuần trong đời người tài xế xe buýt viết thơ và người vợ mê làm đủ thứ đồ thủ công. Hai vợ chồng không con, sống nhịp đều mà ấm. Hợp với vợ chồng vừa còn lại hai người, đang tập quen lại với nhau. Nhịp rất chậm, nên xem lúc còn tỉnh.
About Time. Chuyện tình của một chàng trai có thể quay lại những khoảnh khắc đã qua, nhưng phần làm bố mẹ xúc động là chuyện bố con. Phim nhắc rằng những ngày bình thường bên con là quý nhất. Có đoạn dễ khóc.
Our Little Sister. Bốn chị em tự lo cho nhau trong ngôi nhà cũ, không có bố mẹ bên cạnh. Bố mẹ xem để thấy con cái có thể tự đứng được, và vẫn giữ nếp nhà theo cách của chúng.
Xem để hai vợ chồng có chuyện nói với nhau
Nhiều đôi vợ chồng nhận ra khi con đi, câu chuyện giữa hai người phần lớn là chuyện con. Một buổi xem phim có thể mở ra chuyện khác.
- Chọn một tối cố định trong tuần, ví dụ tối thứ bảy, gọi là "tối xem phim của hai đứa mình".
- Luân phiên người chọn phim. Tuần này chồng chọn, tuần sau vợ chọn, không chê gu của nhau.
- Ngồi cùng một chỗ, cùng một màn hình, không mỗi người một điện thoại.
- Pha ấm trà, có đĩa hoa quả, như hồi con còn ở nhà.
- Xem xong, hỏi nhau một câu thôi: "Cảnh nào anh nhớ nhất?" hoặc "Nhân vật đó giống ai nhà mình không?"
- Nếu nói tới con, cứ nói, nhưng thử kết bằng một kế hoạch của hai người: tuần sau đi chơi đâu, nấu món gì.
Có những cặp vợ chồng nói với nhau nhiều hơn qua một bộ phim so với cả tháng hỏi nhau "con gọi chưa". Phim cho hai người một đề tài chung không phải lo lắng.
Nếu một người mê phim còn người kia hay ngủ gật, đừng coi đó là thất bại. Chọn phim ngắn hơn, bật sớm hơn, hoặc để người hay ngủ gật được chọn trước. Cái quý là hai người ngồi cạnh nhau, không phải ai xem được tới cảnh cuối.
Rủ con xem chung dù mỗi người một nơi
Con ở xa không có nghĩa là không xem chung được. Một cách nhiều nhà làm: hẹn nhau cùng xem một phim trong tuần, mỗi bên tự xem lúc tiện, rồi cuối tuần gọi điện nói chuyện về phim. Với con, đó là cuộc gọi không bị hỏi "ăn uống thế nào, học hành ra sao"; với bố mẹ, đó là một cửa sổ nhỏ vào suy nghĩ của con.
Có thể nhắn: "Mẹ vừa xem Still Walking, bà mẹ trong phim nấu nhiều y như mẹ. Con rảnh xem thử rồi kể mẹ nghe con thấy gì nhé." Câu nhắn như vậy nhẹ hơn nhiều so với "Sao lâu không gọi về".
Cũng có thể để con chọn phim. Con trẻ thường có gu khác, đôi khi giới thiệu cho bố mẹ những phim bố mẹ không tự tìm tới. Chịu xem phim con chọn, rồi nói thật mình thấy gì, là cách để con thấy bố mẹ vẫn tò mò về thế giới của con.
Đừng biến buổi nói chuyện về phim thành giờ dạy dỗ. Nếu nhân vật trong phim làm điều bố mẹ không đồng ý, có thể hỏi con nghĩ sao, nhưng đừng kéo về "con phải thế này thế kia". Mục đích là gần nhau, không phải nhắc nhở.
Giữa tuần: phim ngắn cho bữa tối chỉ còn hai người
Tối cuối tuần có thời gian cho một phim trọn vẹn, còn tối giữa tuần thì khác. Bố mẹ đi làm về, nấu cơm, ăn xong mới bảy giờ, căn nhà yên tới mức nghe rõ tiếng quạt. Lúc này không cần một phim hai tiếng; một chương trình ngắn, nửa tiếng, là vừa. Chương trình nấu ăn, phim tài liệu về làng quê, chuyến đi, khu vườn, hay một tập phim hài nhẹ đều được. Cái cần là thứ gì đó cả hai cùng nhìn, cùng cười một hai lần, rồi tắt máy đi dạo hoặc đi ngủ sớm.
Nhiều đôi vợ chồng kể rằng giữa tuần họ chọn xem lại những phim từng xem cùng con hồi nhỏ, phim hoạt hình hay phim gia đình. Lúc đầu thấy vui, nhưng vài tối sau lại thấy nhớ con hơn. Nếu nhà mình cũng vậy, để dành những phim đó cho lúc con về, cả nhà cùng xem lại. Buổi tối giữa tuần nên là thứ thuộc về hai vợ chồng.
Cũng có thể dùng chính thời gian này để làm những việc trước đây không có giờ: hai người cùng xem một chương trình dạy nấu món mới rồi nấu thử cuối tuần, hoặc xem phim về một vùng đất rồi tính chuyến đi chơi. Phim thành cái cớ để hai người có kế hoạch chung, và nhà vắng bớt cảm giác chờ đợi.
Những cái hay nhầm
Bố mẹ có con mới đi xa hay mắc vài điều giống nhau khi chọn thứ để xem.
| Hay nhầm | Vì sao không hợp | Làm lại |
|---|---|---|
| Xem phim về con cái bỏ quê, cha mẹ già cô quạnh | Khoét đúng nỗi lo, xem xong càng lo con không về | Chọn phim về gia đình gắn bó dù xa cách, như Still Walking |
| Ôm điện thoại cả tối chờ con nhắn | Mỗi lần mở máy không thấy tin lại thêm một lần hụt | Đặt điện thoại xa, xem trọn một phim, xem xong mới kiểm tin |
| Mỗi người một màn hình | Nhà đã vắng lại càng thấy vắng hơn | Ngồi chung một màn hình, cùng một phim |
| Xem lại ảnh, video con hồi nhỏ mỗi tối | Nỗi nhớ dồn lại, khó quen với nhịp mới | Để dành ảnh cũ cho ngày đặc biệt, buổi tối xem thứ mới |
Không có gì sai khi nhớ con. Chỉ là buổi tối nên có thêm thứ khác ngoài nỗi nhớ, để khi con gọi về, bố mẹ có chuyện vui để kể, chứ không chỉ có một câu "nhà vắng lắm".
Khi nỗi nhớ con thành buồn kéo dài
Phần lớn bố mẹ quen dần với nhà vắng sau vài tuần, vài tháng. Nhưng có người, nhất là khi con là đứa cuối cùng rời nhà, rơi vào nỗi buồn kéo dài: mất ngủ nhiều tuần, chán ăn, không còn thiết gì, thấy đời mình hết ý nghĩa vì "con không cần mình nữa". Nếu thấy mình hoặc người bạn đời như vậy, đó là lúc cần người thật bên cạnh.
Hãy nói với bạn đời, với anh chị em, với bạn bè cùng lứa; nhiều người có con đi xa cùng lúc và hiểu cảm giác đó. Tới cơ sở y tế gần nhất nếu mất ngủ, mệt mỏi kéo dài. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, gọi 115 và đừng ở một mình. Phim giúp buổi tối bớt trống, còn người thân và người có chuyên môn mới giúp mình đi qua được lâu dài.
Với người con đang học xa đọc được bài này: một cuộc gọi ngắn mỗi tuần, một tấm ảnh bữa cơm ở ký túc xá, một câu "con vừa xem phim này, bố mẹ xem thử", là đủ để bố mẹ ở nhà thấy mình vẫn trong đời con. Không cần dài, chỉ cần đều.
Câu hỏi thường gặp
Con đi học xa, bố mẹ nên xem phim gì cho đỡ nhớ?
Những phim kể về cha mẹ và con cái đã lớn bằng giọng trìu mến như Still Walking, Billy Elliot hay About Time thường hợp. Nên tránh phim về con cái bỏ quê, cha mẹ cô quạnh vì dễ khoét đúng nỗi lo.
Làm sao để vợ chồng bớt trống trải khi con đi xa?
Thử đặt một tối cố định mỗi tuần để hai người cùng xem một phim, luân phiên người chọn và ngồi chung một màn hình. Xem xong hỏi nhau một câu về phim để có chuyện nói ngoài chuyện con.
Có cách nào xem phim cùng con khi ở xa không?
Hẹn nhau cùng xem một phim trong tuần, mỗi bên xem lúc tiện, cuối tuần gọi điện nói về phim. Cuộc gọi như vậy nhẹ nhàng hơn những câu hỏi về ăn uống, học hành, và giúp bố mẹ hiểu con hơn.
Still Walking có buồn không?
Still Walking có những nỗi buồn cũ của gia đình nhưng không bi luỵ, phần lớn là nấu ăn và chuyện trò trong một ngày hè. Phim nhịp chậm, thoại tinh tế, nên xem vào tối yên và không vội.
Paterson hợp với ai?
Paterson hợp với vợ chồng vừa còn lại hai người, đang tập quen với nhịp sống mới, vì phim kể một tuần bình yên của một đôi vợ chồng không con. Phim rất chậm nên xem lúc còn tỉnh táo.
Khi nào nỗi nhớ con cần tìm người giúp?
Khi bố mẹ mất ngủ nhiều tuần, chán ăn, thấy đời hết ý nghĩa hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân. Lúc đó nên nói với người thân, bạn bè, tới cơ sở y tế gần nhất, và gọi 115 nếu thấy không an toàn.