Trên xe khách giường nằm chạy đêm, hợp nhất là thứ nhịp chậm, ít tiếng nổ, ít cảnh tối đen rồi bùng sáng, và chia thành từng tập ngắn để dừng lúc nào cũng được. Ba lựa chọn dễ chịu cho khoảng giờ này là loạt phim bộ Detectorists về hai người bạn dò kim loại ngoài đồng, phim Paterson về một bác tài xe buýt hay làm thơ, và Kikujiro của Kitano Takeshi cho ai còn tỉnh và muốn một chuyến đi mùa hè trên màn hình.
Phần dưới đi theo đúng một đêm trên xe: chuẩn bị trước giờ xe lăn bánh, chọn phim theo ba quãng thời gian của đêm, chỉnh màn hình và tai nghe để giường bên không bị chói, những cái hay nhầm, và lúc nào nên tắt hẳn để nằm nghe tiếng bánh xe.
Một đêm trên xe giường nằm trông như thế nào
Chuyến xe đêm thường xuất bến lúc tám, chín giờ tối, đi qua một hai trạm dừng, rồi tới nơi khi trời mới rạng. Khoảng thời gian đó không liền một mạch. Hai tiếng đầu xe còn sáng đèn, người lên xuống, phụ xe đi lại xếp hành lý, ai cũng còn tỉnh. Từ quãng mười một giờ, đèn khoang tắt bớt, rèm kéo lại, cả xe chuyển sang chế độ ngủ. Sau trạm dừng nửa đêm là quãng dài nhất và tối nhất, đường đèo thì xe nghiêng, đường thẳng thì êm.
Người nằm giường trên hay giường dưới cũng đều có chung một hoàn cảnh: không gian hẹp, đầu cách mặt trần không xa, màn hình điện thoại chỉ cách mắt hơn một gang tay, và người bên cạnh cũng chỉ cách một tấm rèm mỏng hay một lối đi hẹp. Ánh sáng từ màn hình của bạn chiếu lên trần xe, lên rèm, và nhiều khi rọi thẳng vào mặt người nằm đối diện.
Vì vậy chọn phim cho xe đêm không giống chọn phim cho sofa ở nhà. Câu hỏi không phải là phim nào hay nhất, mà là phim nào chịu được bị ngắt giữa chừng, không cần nhìn chăm chú từng giây, ánh sáng không nhảy liên tục, và tiếng không lọt ra ngoài tai nghe. Ai đọc tới đây và vẫn định mở một phim hành động bom tấn thì nên nghĩ lại: tiếng nổ trong tai nghe lúc nửa đêm làm tim đập nhanh, còn màn hình loé sáng thì người bên cạnh thấy rõ qua rèm.
Ba quãng của đêm, ba kiểu thứ nên xem
Chia đêm thành ba quãng giúp bạn khỏi phải tự hỏi "giờ xem gì" mỗi lần xe dừng. Bảng dưới là gợi ý theo đúng nhịp của một chuyến xe khách đêm.
| Quãng đêm | Nên xem kiểu gì | Gợi ý cụ thể | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Từ lúc xe chạy tới trạm dừng đầu | Phim có câu chuyện, cần chú ý một chút, vì lúc này còn tỉnh và xe còn ồn | Kikujiro: một cậu bé và một người đàn ông cục cằn đi qua một mùa hè, nhạc piano rất dễ nhớ | Có đoạn ngắn khiến người lớn chợt căng, có những quãng lặng buồn xen giữa tiếng cười |
| Sau khi đèn khoang tắt | Phim nhịp chậm, ít thoại, khung hình sáng đều | Paterson: một tuần lặng lẽ của bác tài xe buýt, ngày nào cũng gần giống ngày nào | Hợp người thích phim yên; ai cần chuyện gay cấn sẽ thấy chậm |
| Sau trạm dừng nửa đêm | Từng tập ngắn, xem một hai tập rồi tắt | Detectorists: hai người bạn và cánh đồng nước Anh, mỗi tập ngắn, tiếng cười nhẹ | Phụ đề vừa phải, có câu đùa kiểu Anh, không cần hiểu hết vẫn thấy dễ chịu |
Ba thứ trong bảng đều không có cảnh rượt đuổi dài hay âm thanh dồn dập, và đều không đòi bạn nhớ tên hàng chục nhân vật. Nếu ngủ quên giữa chừng, sáng hôm sau bạn chỉ cần tua lại vài phút là theo được, không lạc đề.
Vì sao ba phim này hợp đúng xe đêm
Detectorists có nhịp của một buổi chiều ngoài đồng. Hai người đàn ông trung niên cầm máy dò kim loại đi dọc những thửa ruộng, đào lên toàn nắp chai, cúc áo, đôi khi một đồng xu cũ, và nói chuyện vu vơ về đời mình. Máy quay đặt yên, cảnh đồng cỏ sáng dịu, tiếng chim nhiều hơn tiếng nhạc. Xem trên xe đêm, bạn có cảm giác như đang ngồi cùng họ trên bờ ruộng chứ không phải nằm trong một khoang chật.
Paterson lặp lại một ngày bình thường, mà lặp lại thì không mệt. Phim theo một bác tài xe buýt ở thành phố cùng tên, sáng dậy, lái xe, nghe lỏm hành khách nói chuyện, tối dắt chó đi dạo, rồi viết vài dòng thơ vào cuốn sổ. Không có biến cố lớn, chỉ có những thay đổi rất nhỏ giữa các ngày. Đây là phim để mắt nghỉ trong khi đầu vẫn có thứ để theo, rất hợp lúc nửa tỉnh nửa mơ trên xe.
Kikujiro là một chuyến đi trong một chuyến đi. Một cậu bé ở Tokyo muốn đi tìm mẹ trong kỳ nghỉ hè, được giao cho một người đàn ông lắm lời, cục tính đi cùng. Hai người đi nhờ xe, lang thang qua những thị trấn nhỏ, gặp đủ kiểu người dọc đường. Phim của Kitano Takeshi có nhiều quãng lặng và những trò đùa kiểu hề câm, nên không cần nghe từng câu thoại. Phim không hoàn toàn êm, có những lúc chạnh lòng, nên hợp quãng đầu đêm khi bạn còn tỉnh hơn là lúc đã mệt rũ.
Chỉnh máy và tai nghe trước khi rèm kéo lại
Mấy việc dưới đây làm trong năm phút lúc còn ở bến xe, khi đèn khoang còn sáng, sẽ đỡ cho bạn và cho cả khoang suốt đêm.
- Tải sẵn phim từ ở nhà trên ứng dụng xem phim có bản quyền mà bạn đang dùng. Sóng điện thoại trên quốc lộ ban đêm chập chờn, nhất là qua đèo, xem trực tuyến sẽ đứng hình đúng lúc hay.
- Kéo độ sáng xuống gần mức thấp nhất rồi bật chế độ tối hoặc lọc ánh sáng xanh nếu máy có. Màn hình vừa đủ thấy là đủ, mắt bạn quen bóng tối sau vài phút.
- Dùng tai nghe nhét tai hoặc tai nghe chụp kín. Thử âm lượng khi xe đang yên, chỉnh ở mức nghe rõ thoại, rồi hạ thêm một nấc vì lúc đêm khuya xe êm hơn, tiếng trong tai sẽ thấy to hơn.
- Cắm sạc dự phòng từ đầu chứ đừng đợi máy báo pin yếu. Cổng sạc trên xe có xe có, có xe không, có cổng chạy rất chậm.
- Tắt rung và tắt âm báo tin nhắn. Một tiếng ting lúc hai giờ sáng nghe rất rõ trong khoang im.
- Đặt sẵn hẹn giờ tắt nếu ứng dụng có, hoặc chỉ mở đúng một tập. Ngủ quên với phim tự chạy tập tiếp là sáng ra máy hết pin.
Câu nói mẫu khi người giường bên nhắc khéo rằng màn hình sáng quá: "Dạ em xin lỗi, em chỉnh tối lại liền." Rồi xoay người quay màn hình vào phía vách xe. Không cần giải thích gì thêm.
Hay nhầm trên xe đêm, vì sao, làm lại thế nào
Mấy cái nhầm dưới đây ai đi xe đêm vài lần cũng gặp. Phần lớn không phải do chọn sai phim, mà do quên rằng mình đang ở chung một khoang với người lạ.
| Hay nhầm | Vì sao | Làm lại |
|---|---|---|
| Mở phim mới chưa xem bao giờ, lại là phim dài hơn hai tiếng | Phim mới đòi tập trung để làm quen nhân vật, giữa chừng xe dừng là đứt mạch | Để phim mới cho quãng đầu đêm; về khuya chuyển sang thứ đã xem rồi hoặc tập ngắn |
| Chọn phim kinh dị cho "tỉnh táo" | Cảnh tối đen rồi loé sáng đánh thức người bên cạnh, còn bạn khó ngủ lại | Giữ phim kinh dị cho lúc ở nhà, sáng đèn |
| Để loa ngoài vì quên mang tai nghe | Cả khoang nghe chung một phim họ không chọn | Không có tai nghe thì đọc sách, nghe gì đó thật nhỏ sát tai, hoặc ngủ |
| Giơ màn hình lên cao để nằm ngửa xem | Ánh sáng hắt lên trần, chiếu sang các giường xung quanh | Nằm nghiêng, màn hình thấp, quay về phía vách |
Có một cái nhầm không nằm trong bảng: cố xem cho bằng hết vì "đã lỡ mở". Trên xe đêm, xem dở một nửa rồi ngủ là kết cục tốt, không phải thất bại.
Nếu ba phim trên không hợp, đổi sang kiểu gì
Có người thấy phim nhịp chậm làm mình bồn chồn hơn chứ không êm hơn. Nếu bạn thuộc kiểu đó, đổi sang một phim hoạt hình quen thuộc đã xem nhiều lần, loại mà bạn thuộc gần hết thoại. Xem lại thứ quen cho cảm giác yên tâm, không đòi đoán trước điều gì, và rất hợp lúc đầu đã mỏi.
Nếu bạn dễ say xe, cứ bỏ hẳn phim và chuyển sang nghe: một chương trình trò chuyện chậm, một cuốn sách nói, hay một danh sách nhạc không lời. Mắt nhắm, đầu vẫn có thứ để theo, còn bụng thì đỡ cồn cào vì không phải nhìn màn hình rung theo xe.
Nếu đi cùng người thân và muốn xem chung một màn hình, chọn thứ có ít thoại và nhiều hình, để hai người chia một bên tai nghe mỗi người mà vẫn theo kịp. Phim hoạt hình hay phim tài liệu du lịch hợp kiểu này hơn phim chính kịch nhiều lời.
Và nếu đêm đó bạn chỉ muốn nhìn ra ngoài cửa kính, xem đèn đường lướt qua, thì đó cũng là một lựa chọn. Không phải chuyến xe nào cũng cần được lấp đầy bằng màn hình.
Lúc nào nên tắt hẳn để nằm yên
Dấu hiệu dễ thấy nhất là bạn bắt đầu tua lại vì không nhớ vừa xem gì. Lúc đó đầu đã muốn nghỉ, xem tiếp chỉ là đang nhìn màn hình chứ không còn xem phim. Tắt đi, cất máy vào túi chứ đừng để trên gối, vì xe phanh gấp là điện thoại trượt xuống gầm giường.
Dấu hiệu thứ hai là khoang xe đã im hẳn, tiếng ngáy đều đều, và màn hình của bạn là nguồn sáng duy nhất. Lúc đó dù đã chỉnh tối, ánh sáng vẫn hiện rõ. Nếu chưa buồn ngủ, chuyển sang nghe thay vì xem.
Còn khi xe vào đoạn đèo quanh co, nhất là ai hay chóng mặt, nên tắt màn hình trước khi thấy khó chịu chứ không đợi tới lúc đã nôn nao. Nhìn ra một điểm xa phía trước nếu nằm gần cửa kính, hoặc nhắm mắt nghe nhạc. Phim thì sáng mai còn xem tiếp, cơn say xe thì kéo cả buổi sáng mệt theo.
Một đêm trên xe dễ chịu không cần xem được nhiều. Một tập phim nhẹ trước khi đèn tắt, một chút nhạc, rồi tiếng bánh xe đều đều là đủ để sáng ra bước xuống bến mà đầu không nặng.
Câu hỏi thường gặp
Xem phim trên xe khách giường nằm ban đêm có làm phiền người khác không?
Có thể, nếu màn hình quá sáng hoặc tiếng lọt ra ngoài. Chỉnh độ sáng gần mức thấp nhất, dùng tai nghe kín, nằm nghiêng quay màn hình về phía vách xe và tắt âm báo tin nhắn là đủ để người bên cạnh ngủ yên.
Nên chọn phim dài hay phim bộ tập ngắn khi đi xe đêm?
Phim bộ tập ngắn thường hợp hơn, vì xe dừng, đèn bật, người lên xuống sẽ ngắt bạn nhiều lần. Một phim lẻ dài nên để cho quãng đầu đêm khi còn tỉnh, về khuya chuyển sang từng tập ngắn rồi dừng.
Detectorists có cần hiểu tiếng Anh nhiều không?
Có phụ đề thì vẫn theo được, vì câu chuyện đơn giản và hình ảnh kể nhiều. Một số câu đùa kiểu Anh khó dịch, nhưng không hiểu hết vẫn thấy dễ chịu nhờ nhịp chậm, cảnh đồng quê và giọng phim hiền.
Có nên xem phim kinh dị trên xe đêm cho đỡ buồn ngủ không?
Không nên. Phim kinh dị có nhiều cảnh tối rồi bất ngờ loé sáng, âm thanh dồn dập, làm người bên cạnh tỉnh giấc và làm bạn khó ngủ lại khi muốn nghỉ. Muốn tỉnh thì chọn phim có câu chuyện cuốn nhưng nhịp đều.
Quên tai nghe trên xe khách thì xem phim thế nào?
Tốt nhất là không mở loa ngoài, kể cả rất nhỏ, vì khoang xe đêm rất im. Bạn có thể xem phim có phụ đề ở chế độ tắt tiếng, chọn phim ít thoại nhiều hình, hoặc chuyển sang đọc sách, nhìn ra cửa kính rồi ngủ.
Pin điện thoại không đủ cho cả đêm thì nên làm gì?
Cắm sạc dự phòng ngay từ lúc xe chạy, hạ độ sáng, bật chế độ máy bay khi xem phim đã tải sẵn, và chỉ mở một hai tập. Giữ lại ít nhất một phần ba pin để sáng ra còn gọi người đón hoặc tìm đường.