Vừa tan trực đêm thì thường không nên xem phim về nghề y, kể cả phim nhẹ nhàng như Hospital Playlist (Những bác sĩ tài hoa), vì nó kéo bạn quay lại đúng khoa phòng vừa rời. Ngay sau ca, thứ hợp hơn là phim không dính gì tới bệnh viện: Kodoku no Gurume, Paddington, một tập hài quen. Hospital Playlist để dành cho ngày nghỉ, khi bạn đã ngủ đủ và muốn xem người trong nghề cười với nhau.
Bài này viết cho bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, hộ lý vừa xong một ca trực đêm, về tới nhà lúc trời sáng. Phần dưới nói vì sao phim nghề mình là con dao hai lưỡi lúc vừa tan ca, Hospital Playlist khác phim y khoa thông thường ở chỗ nào và hợp vào lúc nào, những lựa chọn khác cho buổi sáng sau trực, những cái hay nhầm, và vài lối khác.
Phim nghề mình: con dao hai lưỡi sau một ca dài
Người làm ngành khác hay nghĩ nhân viên y tế thích xem phim bác sĩ, vì nghề mình được lên màn ảnh. Thực tế nhiều người trong nghề lại tránh, ít nhất là tránh vào lúc vừa tan ca. Lý do đơn giản: một ca trực đêm để lại trong đầu tiếng máy báo, tiếng gọi người nhà, khuôn mặt của một bệnh nhân nặng. Mở phim có tiếng máy báo giống hệt, có cảnh cấp cứu giống hệt, là kéo cả ca trực quay lại phòng ngủ.
Còn một chuyện nữa: người trong nghề xem phim y khoa thì không xem như khán giả. Mắt sẽ tự soi xem cái kim cầm đúng không, liều thuốc đúng không, quy trình có sai không. Đầu óc vẫn đang làm việc chuyên môn, chỉ là trên một ca bệnh giả.
Nhưng phim nghề mình cũng có mặt tốt. Thấy đồng nghiệp trên màn hình mệt, sai, cười, cãi nhau, bạn có cảm giác được hiểu mà không cần ai giải thích. Vào đúng lúc, nó là một kiểu an ủi riêng của người trong nghề. Vấn đề chỉ là chọn đúng lúc, và lúc vừa tan trực hiếm khi là lúc đó.
Hospital Playlist khác phim y khoa thông thường ở đâu
Tiền đề. Hospital Playlist là phim bộ Hàn về năm người bạn thân từ thời học y, giờ đều là bác sĩ ở cùng một bệnh viện, mỗi người một chuyên khoa. Ngoài giờ làm, họ vẫn chơi chung một ban nhạc nhỏ, hát những bài hát cũ.
Trọng tâm là tình bạn, không phải ca mổ. Phần lớn thời lượng là những bữa ăn trưa vội cùng nhau, những lần chọc nhau, những buổi tập nhạc lạc giọng. Ca bệnh có, nhưng là cái nền để nói về người làm nghề, chứ không phải chuỗi cấp cứu dồn dập như nhiều phim bệnh viện khác.
Giọng phim. Ấm, hài nhẹ, nhân vật tử tế, không có phản diện kiểu tranh giành quyền lực trong bệnh viện. Vì vậy nhiều người xem coi đây là một phim bệnh viện hiếm hoi xem xong thấy nhẹ.
Nhưng vẫn có cảnh nặng. Phim có những ca bệnh nặng, có người bệnh mất, có cảnh người nhà đau đớn, có cảnh phòng mổ. Với người vừa trải qua chính những điều đó trong đêm, các đoạn này có thể chạm sâu hơn người xem bình thường.
Độ dài. Mỗi tập dài, thường hơn một tiếng, dài hơn nhiều so với phim bộ Mỹ hay Nhật. Không hợp với khoảng hai mươi phút trước khi ngủ bù, hợp hơn với một buổi chiều ngày nghỉ, xem chia đôi tập.
Buổi sáng sau trực: những thứ không dính tới bệnh viện
Ngay sau ca, thứ cần là một thế giới khác hẳn khoa phòng, nhịp chậm, không có tiếng máy, không có ai ốm. Vài lựa chọn hợp:
- Kodoku no Gurume: một người đàn ông ăn một mình trong những quán nhỏ, nói thầm trong đầu khen từng miếng. Không có gì gấp, không ai bệnh, tập ngắn. Hợp để xem sau khi đã ăn bữa sáng của mình.
- Paddington: chú gấu lịch sự lạc tới London, rắc rối dễ thương, hài hiền. Phim lẻ khoảng một tiếng rưỡi, xem nửa đầu rồi dừng cũng được.
- Một tập hài tình huống quen như Parks and Recreation hay Brooklyn Nine-Nine: tập ngắn, đã biết trước, không bất ngờ, tiếng cười nhẹ.
- Chương trình làm vườn, làm đồ gỗ gần như không lời: chỉ có tiếng dụng cụ, đất, lá, tay người làm việc chậm rãi.
- Little Forest, bản Nhật hoặc bản Hàn: thiên nhiên, bếp núc, không ai vội.
Điểm chung: không có cảnh bệnh tật, không có tiếng máy, không có ai chạy hành lang. Sau một đêm đầy những thứ đó, mắt và tai cần một chỗ khác.
Khi nào thì Hospital Playlist hợp với người trong nghề
Lúc hợp nhất là ngày nghỉ, khi bạn đã ngủ đủ sau ca trực, đầu đã tách khỏi khoa phòng ít nhất một giấc. Lúc đó, xem năm người bác sĩ ăn trưa vội trong căng tin, than thở về lịch trực, đùa nhau về chuyên khoa của nhau, có thể là một trải nghiệm rất riêng: được thấy cái nghề mình làm trong một khung hình ấm áp, nơi người làm nghề cũng được quyền mệt, được quyền hát dở.
Nên xem với tâm thế người xem phim chứ không phải người chấm bài chuyên môn. Phim không phải tài liệu đào tạo, có chỗ đơn giản hoá cho khán giả phổ thông. Nếu thấy mình bắt đầu soi chi tiết tới mức bực, đó là dấu hiệu nên chuyển sang thứ khác.
Và nếu bạn vừa có một ca bệnh làm mình day dứt, một người bệnh không qua khỏi, thì nên đợi thêm. Những đoạn phim về bệnh nhân mất có thể giúp ai đó khóc được, nhưng cũng có thể làm vết thương còn mới đau thêm. Không có lịch nào bắt bạn phải xem cho kịp.
Nếu bạn là người nhà của người vừa tan trực
Bài này cũng dành cho vợ, chồng, con cái hay bạn cùng nhà của một bác sĩ, điều dưỡng. Người vừa tan trực về thường không muốn kể, cũng không muốn bị hỏi "hôm nay có ca nào nặng không". Câu hỏi đó, dù thương, là mở lại cánh cửa họ vừa cố đóng.
Cách giúp đơn giản hơn: để sẵn bữa ăn, kéo rèm phòng, giữ nhà yên, và nếu họ muốn xem gì đó trước khi ngủ, đừng mở tivi phòng khách đang chiếu phim cấp cứu hay bản tin về bệnh viện. Nếu cả nhà đang theo một bộ phim y khoa, tạm xem phần khác trong những buổi sáng đó.
Còn khi họ có ngày nghỉ và tự gợi ý xem Hospital Playlist cùng nhau, hãy ngồi xem. Đó thường là cách người trong nghề cho người nhà thấy một phần đời làm việc của mình mà không phải kể lại chuyện nặng nào. Những câu đùa về trực đêm, về căng tin, sẽ thành chuyện để cả nhà cười chung.
Hay nhầm và làm lại
Những cái nhầm dưới đây hay gặp ở người làm y tế, cũng gặp ở những người làm nghề trực đêm khác như cứu hoả, công an, tổng đài khẩn cấp.
| Hay nhầm | Vì sao | Làm lại |
|---|---|---|
| Xem phim y khoa ngay sau ca trực vì "đó là phim nhẹ" | Tiếng máy, cảnh cấp cứu kéo ca trực trở lại | Chọn phim không dính bệnh viện, để phim nghề cho ngày nghỉ |
| Soi lỗi chuyên môn trong phim | Đầu vẫn đang làm việc, không nghỉ được | Nhắc mình phim là phim, hoặc đổi thứ khác |
| Xem để "khóc cho xong" sau một ca bệnh nặng | Có thể giúp, nhưng cũng có thể làm nỗi buồn mới nặng thêm | Nói với đồng nghiệp, người thân trước; phim sau |
| Xem tập dài hơn một tiếng trước khi ngủ bù | Lấn vào giấc ngủ vốn đã thiếu | Tập ngắn hai mươi phút hoặc không xem |
Không có quy tắc cứng. Có người trong nghề thấy xem phim bác sĩ ngay sau trực lại dễ chịu, vì được đồng cảm. Nếu bạn là người đó, cứ xem. Chỉ cần để ý cảm giác sau khi tắt máy: nhẹ hơn hay nặng hơn.
Xem chung với đồng nghiệp cùng ca: có chuyện để nói ngoài bệnh nhân
Một điều nhiều người trong nghề nhận ra: lúc nghỉ giữa ca hay khi ngồi chờ bàn giao, câu chuyện giữa đồng nghiệp gần như chỉ xoay quanh bệnh nhân, lịch trực, chuyện khoa. Ra về, đầu vẫn đầy những chuyện đó. Có chung một bộ phim nhẹ đang xem dở cho cả nhóm là có thêm một đề tài khác hẳn, nhẹ hơn.
Hospital Playlist thường là bộ được chọn, vì người trong nghề xem với nhau thì hiểu những câu đùa về chuyên khoa, về chuyện bị gọi giữa đêm, về căng tin bệnh viện. Nhưng không bắt buộc phải là phim y khoa. Một bộ như Ted Lasso, về một tập thể làm việc cùng nhau và một người dẫn dắt tử tế, cũng cho cả nhóm nhiều chuyện để bàn.
Chỉ nên giữ một quy ước: không ai kể trước tình tiết cho người chưa xem tới, và không ai bị ép theo cho kịp. Ai trực nhiều thì xem chậm, đó là chuyện bình thường của nghề. Bộ phim chung chỉ có ích khi nó là niềm vui, không phải thêm một việc phải làm.
Khi ca trực để lại nhiều hơn mệt
Nghề y có những đêm không chỉ để lại mệt. Một người bệnh không qua khỏi, một ca cấp cứu căng tới mức tay còn run khi về, một lời trách móc của người nhà. Phim có thể làm dịu một buổi sáng, nhưng không gỡ được những thứ đó. Nhiều bệnh viện có buổi họp rút kinh nghiệm, có đồng nghiệp cùng ca, và nói ra với người hiểu nghề thường giúp hơn mọi tập phim.
Nếu sau nhiều tuần bạn vẫn hay thấy lại hình ảnh một ca bệnh, mất ngủ kéo dài, thấy trống rỗng hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói với một người thân tin cậy, tìm tới cơ sở y tế gần nhất, hoặc gọi 115 nếu khẩn cấp, và đừng ở một mình. Người chăm sóc người khác cũng cần được chăm sóc.
Còn với những buổi sáng bình thường, chỉ mệt, chỉ muốn nằm xuống, thì một tập phim ăn uống thong thả hay một chú gấu vụng về là đủ. Để Hospital Playlist chờ tới chiều chủ nhật.
Câu hỏi thường gặp
Bác sĩ, điều dưỡng có nên xem Hospital Playlist không?
Nhiều người trong nghề thấy phim dễ chịu vì trọng tâm là tình bạn và đời sống của người làm nghề, không phải chuỗi cấp cứu dồn dập. Nên xem vào ngày nghỉ khi đã ngủ đủ, không phải ngay sau ca trực. Phim vẫn có cảnh bệnh nặng và người bệnh mất.
Hospital Playlist mỗi tập dài bao lâu?
Mỗi tập thường dài hơn một tiếng, dài hơn nhiều so với phim bộ Mỹ hay Nhật. Vì vậy phim không hợp với khoảng ngắn trước khi ngủ bù. Có thể xem chia đôi mỗi tập vào hai buổi chiều ngày nghỉ cho thoải mái.
Vừa tan trực đêm nên xem gì cho nhẹ đầu?
Nên chọn thứ không dính tới bệnh viện: phim về đồ ăn như Kodoku no Gurume, phim gia đình như Paddington, một tập hài tình huống quen, hoặc chương trình làm vườn, làm đồ gỗ ít lời. Tập ngắn, tiếng nhỏ, rèm kéo, xem xong một tập thì tắt.
Xem phim có giúp quên một ca bệnh nặng không?
Phim có thể làm dịu một buổi sáng nhưng không gỡ được những ca bệnh để lại dấu ấn. Nói ra với đồng nghiệp cùng ca hoặc người thân thường giúp hơn. Nếu hình ảnh ca bệnh trở lại nhiều tuần, mất ngủ kéo dài, nên tìm hỗ trợ ở cơ sở y tế.
Người làm nghề y xem phim y khoa hay soi lỗi thì sao?
Đó là phản xạ nghề nghiệp rất bình thường. Nếu soi lỗi làm bạn vui thì không sao, nhưng nếu làm bực thì đầu vẫn chưa nghỉ. Lúc đó nên đổi sang phim ngoài nghề hoàn toàn, để phim y khoa cho lúc thật thoải mái.